Grupa docelowa: kandydaci na przewodnika tatrzańskiego III klasy
Forma: wykład interaktywny + warsztat + symulacje + krótkie zadania w grupach
Łączny czas: 10 x 60 min (z przerwami według organizatora)
Efekty szkolenia (uczestnik potrafi):

  • zaplanować i poprowadzić jednodniową wycieczkę tatrzańską (logistyka, tempo, komunikacja, plan A/B),
  • zarządzać grupą w terenie (role, zasady, decyzje, kryzysy),
  • prowadzić narrację przewodnicką (interpretacja dziedzictwa, „storytelling”, praca z mapą),
  • rozpoznać konflikty interesów i dylematy etyczne, reagować zgodnie ze standardem zawodu,
  • prowadzić w sposób odpowiedzialny środowiskowo i „kulturowo” (park, lokalna społeczność),
  • opracować własny „kodeks pracy” (standard obsługi i bezpieczeństwa).

Materiały i pomoce

  • mapa Tatr (papierowa + aplikacja), kompas, przykładowy plan wycieczki, karta uczestnika, checklista sprzętu,
  • przykładowe sytuacje problemowe (wydruk – case studies),
  • tablica/flipchart,
  • opcjonalnie: krótkie nagrania (komunikacja w grupie / błędy w prowadzeniu).

Plan godzinowy (10 x 60 min)

1. Tożsamość przewodnika: rola, odpowiedzialność, granice kompetencji (60 min)

Cele: uczestnik rozumie różnicę: „prowadzenie grupy” vs „opieka/przewodnictwo”, zna zakres odpowiedzialności i konsekwencje błędów.
Treści:

  • przewodnik jako: lider bezpieczeństwa, edukator, gospodarz regionu, mediator, logistyk,
  • trzy poziomy odpowiedzialności: bezpieczeństwo – informacja – doświadczenie,
  • „granice”: czego nie obiecujemy (pogoda, widoki, tempo), czego nie wolno zaniedbać (informacja, przygotowanie, reakcja),
  • pojęcie „decyzji przewodnickiej”: kiedy zawracasz i jak to komunikujesz.
    Ćwiczenie (10–12 min): uczestnicy zapisują 5 zdań, których przewodnik nie powinien mówić w górach (np. „na pewno zdążymy”), i przerabiają na bezpieczne komunikaty.

2. Metodyka planowania wycieczki: od celu do planu A/B/C (60 min)

Cele: umie ułożyć trasę adekwatnie do grupy, warunków i czasu.
Treści:

  • analiza: grupa – pogoda – sezon – szlak – limity czasu – ryzyka,
  • plan A/B/C: progi decyzyjne (godziny graniczne, punkty odwrotu, miejsca schronienia),
  • rezerwa czasowa: „tatrzańska matematyka tempa” (z przerwami, zdjęciami, zmęczeniem),
  • logistyka: dojazd, parking, bilety, toalety, punkty „zbiórki”.
    Ćwiczenie: w parach układacie plan wejścia „na Kasprowy” (wariant letni) + plan skrócony i awaryjny.

3. Prowadzenie grupy w terenie: ustawienie, tempo, komunikacja, dyscyplina (60 min)

Cele: umie zarządzić grupą w terenie bez „wojskowego” stylu, ale skutecznie.
Treści:

  • ustawienie: przewodnik przód/tył, „zamykanie grupy”, system „partnerów”,
  • tempo i mikro-przerwy: zapobieganie „zajechaniu” na podejściu,
  • zasady bezpieczeństwa: mijanki, ekspozycja, kamienie, przerwy w bezpiecznych miejscach,
  • narzędzia komunikacji: krótkie komendy, powtarzalność, potwierdzenie zrozumienia.
    Symulacja: prowadzący daje scenariusz: „dwóch idzie za szybko, jedna osoba zostaje z tyłu, grupa się rozciąga”. Uczestnicy proponują procedurę.

4. Metodyka opowieści przewodnickiej: jak mówić, żeby chcieli słuchać (60 min)

Cele: uczestnik potrafi przygotować narrację i podawać informacje w dawkach „do przełknięcia”.
Treści:

  • zasada 3 warstw: fakt – kontekst – ciekawostka,
  • storytelling: anegdota, lokalna historia, „hak” na start,
  • język: prosto, obrazowo, bez przesady, bez „encyklopedii”,
  • praca z mapą i krajobrazem: „pokaż – nazwij – wyjaśnij”.
    Ćwiczenie: każdy przygotowuje 60-sekundową opowieść o jednym punkcie (np. przełęcz, dolina, staw) według schematu 3 warstw.

5. Psychologia grupy: motywacja, stres, konflikt, „trudny uczestnik” (60 min)

Cele: umie reagować na emocje i konflikty bez eskalacji.
Treści:

  • typy uczestników: lider, maruda, ryzykant, panika, „fotograf”,
  • deeskalacja: ton, pytania, wybór A/B, granice,
  • stres przewodnika: jak nie przenieść napięcia na grupę,
  • zasada: „problem w zarodku” – reaguj wcześnie.
    Role-play: 2–3 scenki (uczestnik chce iść dalej mimo burzy; kłótnia w grupie; ktoś ignoruje zalecenia).

6. Etyka zawodowa: fundamenty, wartości, odpowiedzialność (60 min)

Cele: uczestnik rozumie, czym jest etyka w przewodnictwie i jakie są typowe dylematy.
Treści:

  • filary: bezpieczeństwo, uczciwość, kompetencja, szacunek, odpowiedzialność,
  • przewodnik jako „zaufanie publiczne” (w praktyce),
  • zakaz wprowadzania w błąd (kompetencje, warunki, stopień trudności),
  • poufność i wizerunek: zdjęcia klientów, dane, sytuacje zdrowotne.
    Ćwiczenie: „Kodeks 10 zdań” – grupa tworzy 10 prostych zasad etycznych pracy.

7. Etyka w parku narodowym i środowisku: nie tylko przepisy, ale postawa (60 min)

Cele: umie prowadzić turystów tak, by minimalizować wpływ na przyrodę i kulturę.
Treści:

  • „Leave No Trace” w praktyce tatrzańskiej: śmieci, skróty, hałas, zwierzęta,
  • tłumaczenie zasad bez moralizowania,
  • relacja z lokalną społecznością (szacunek, kultura miejsca),
  • „turysta wrażliwy”: jak edukować i budować dobre nawyki.
    Ćwiczenie: przygotuj 30-sekundowy komunikat „dlaczego nie schodzimy ze szlaku” – bez straszenia i bez pouczania.

8. Metodyka bezpieczeństwa decyzyjnego: ryzyko, pogoda, progi odwrotu (60 min)

Cele: potrafi podejmować decyzje i komunikować je.
Treści:

  • podejście „stopniowe”: plan – obserwacja – korekta – decyzja,
  • progi odwrotu: czas, pogoda, kondycja, sprzęt, oblodzenie,
  • „decyzja niepopularna” (zawrót) i jak ją sprzedać,
  • dokumentowanie: notatka po wycieczce (dla siebie, dla jakości).
    Case: „podejście w stronę przełęczy, chmury burzowe, część grupy naciska”. Uczestnicy tworzą komunikat + plan.

9. Standard obsługi klienta: jakość, granice, reklamacje, odpowiedzialność słowa (60 min)

Cele: uczestnik potrafi ustalić zasady współpracy i oczekiwania.
Treści:

  • brief przed wycieczką: sprzęt, trudność, godziny, zasady,
  • granice: co zapewniasz, czego nie obiecujesz,
  • kultura informacji zwrotnej: po wycieczce, w trakcie,
  • sytuacje sporne: co zapisujesz (np. w regulaminie/wiadomości).
    Ćwiczenie: napisz krótką wiadomość do uczestników „dzień przed” – sprzęt + zasady + klimat.

10. Egzamin praktyczny „na sucho”: prowadzenie 15 minut + ocena + plan rozwoju (60 min)

Cele: przećwiczyć styl przewodnicki i dostać konkretne wskazówki.
Przebieg:

  • 3–4 osoby prowadzą po 10–12 min „fragment wycieczki” (start, briefing, narracja, decyzja),
  • reszta obserwuje według arkusza (komunikacja, bezpieczeństwo, etyka, tempo),
  • feedback metodą: plus – zmiana – plus.
    Finał: każdy zapisuje 3 rzeczy do poprawy i 3 rzeczy, które są jego mocną stroną.

Materiały dodatkowe (do rozdania / PDF)

A) Checklista przewodnika przed wyjściem

  • grupa (liczba, doświadczenie, ograniczenia),
  • prognoza + komunikaty,
  • trasa A/B/C + progi czasowe,
  • wyposażenie i apteczka,
  • zgody/zasady, kontakt awaryjny.

B) Mini-kodeks etyczny (wersja przykładowa)

  1. Bezpieczeństwo ponad ambicję.
  2. Mówię prawdę o trudności i ryzyku.
  3. Nie prowadzę poza kompetencje.
  4. Reaguję wcześnie, nie „po fakcie”.
  5. Szanuję przyrodę, ludzi i kulturę miejsca.
  6. Dbam o godność i komfort uczestników.
  7. Nie eskaluję konfliktów, tylko rozwiązuję.
  8. Uczę dobrych nawyków – przykładem.
  9. Chronię dane i prywatność.
  10. Po każdej wycieczce wyciągam wnioski.