🏔️ Topografia Doliny Chochołowskiej

Budowa geologiczna

Dolina zbudowana jest z dwóch głównych rodzajów skał. Część południowa (górna), powyżej Wyżniej Bramy Chochołowskiej, zbudowana jest ze skał krystalicznych – gnejsów i granitów. Część północna (dolna) zbudowana jest ze skał osadowych – łupków, wapieni kredowych i dolomitów triasowych.

Ukształtowanie terenu

W dolnej części doliny, o długości około 4 km, tworzy się głęboki wąwóz z przewężeniami zwanymi bramami: Niżnia Brama Chochołowska i Wyżnia Brama Chochołowska. Górna część doliny rozdziela się na trzy główne ramiona: Dolinę Starorobociańską, Dolinę Chochołowską Wyżnią i Dolinę Jarząbczą.

Szczyty otaczające dolinę:

Dolinę otaczają liczne szczyty, m.in.:

Wołowiec (2064 m n.p.m.)
Starorobociański Wierch (2176 m n.p.m.)
Trzydniowiański Wierch (1758 m n.p.m.)
Ornak (1854 m n.p.m.)
Grześ (1653 m n.p.m.)
Rakoń (1879 m n.p.m.)

Potoki i jaskinie: Dnem doliny płynie Chochołowski Potok, który poniżej wylotu doliny zwany jest Siwą Wodą. W dolinie występują liczne zjawiska krasowe, w tym jaskinie, z których największą jest Szczelina Chochołowska.

Polany Doliny Chochołowskiej

🌲 Siwa Polana

To początek Doliny Chochołowskiej, położony na wysokości około 925 m n.p.m. Znajduje się tu parking oraz przystanek dla kolejki turystycznej i dorożek. Siwa Polana jest punktem wyjścia na szlaki prowadzące w głąb doliny.

🌼 Polana Huciska

Położona około 45 minut marszu od Siwej Polany, na wysokości około 989 m n.p.m. Dawniej funkcjonował tu parking samochodowy, obecnie jest to przystanek końcowy dla kolejki turystycznej. W okolicy znajduje się bacówka, gdzie można zakupić tradycyjne oscypki.

🏞️ Polana Trzydniówka

Znajduje się na wysokości około 1080 m n.p.m., w pobliżu wylotu Doliny Jarząbczej. Jest to miejsce, gdzie szlak czerwony prowadzi na Trzydniowiański Wierch. Polana oferuje piękne widoki na otaczające szczyty.

🐑 Polana Chochołowska

Największa polana w polskich Tatrach, rozciągająca się na wysokości 1090–1175 m n.p.m. Ma długość około 700 metrów i szerokość do 350 metrów . Znajduje się tu Schronisko PTTK, kaplica św. Jana Chrzciciela oraz liczne szałasy pasterskie. Wiosną polana słynie z kwitnących krokusów, przyciągając wielu turystów.

🗺️ Mapa

W rejonie Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich znajduje się kilka istotnych zworników Głównej Grani Tatr (GGT), które odgrywają kluczową rolę w topografii tego obszaru. Oto najważniejsze z nich:

🏔️ Wołowiec (2064 m n.p.m.)

Wołowiec to znaczący zwornik, z którego rozchodzą się trzy grzbiety: północny w kierunku Doliny Chochołowskiej, południowy ku Dolinie Jamnickiej oraz zachodni ku Dolinie Rohackiej. Jest to popularny cel wycieczek, oferujący rozległe panoramy Tatr Zachodnich.

🏔️ Siwy Zwornik (1965 m n.p.m.)

Siwy Zwornik to charakterystyczny szczyt w Głównej Grani Tatr, z którego odchodzą grzbiety w kierunku Doliny Starorobociańskiej oraz Doliny Pyszniańskiej. Jest to punkt, przez który przebiega granica polsko-słowacka.

Te zworniki stanowią ważne punkty orientacyjne i węzły szlaków turystycznych w rejonie Doliny Chochołowskiej, umożliwiając różnorodne warianty wędrówek po Tatrach Zachodnich.

🏔️ Ograniczenia orograficzne Doliny Chochołowskiej

Północ (wylot doliny): Siwa Polana, położona na wysokości około 910–935 m n.p.m., stanowi początek doliny i punkt wyjścia dla wielu szlaków turystycznych.
Południe (górna część doliny): Dolina podchodzi pod główną grań Tatr między Wołowcem (2064 m n.p.m.) na zachodzie a Siwym Zwornikiem (1965 m n.p.m.) na wschodzie. Tędy biegnie granica państwa oraz znakowany czerwono szlak turystyczny, będący częścią Głównego Szlaku Tatrzańskiego.
Zachodnie ograniczenie: Grzbiet graniczny ciągnący się od Grzesia (1653 m n.p.m.) przez Długi Upłaz do Rakonia (1879 m n.p.m.).
Wschodnie ograniczenie: Masyw Ornaku, w tym Kominiarski Wierch (1829 m n.p.m.), oddzielający Dolinę Chochołowską od Doliny Kościeliskiej.

🌄 Charakterystyka doliny

Dolina Chochołowska jest doliną walną, co oznacza, że ciągnie się od podnóża gór aż po główną grań Tatr. W dolnej części doliny znajdują się dwa charakterystyczne zwężenia:

Niżnia Brama Chochołowska: Ciasny wąwóz skalny, w którego pobliżu znajduje się Wywierzysko Chochołowskie – źródło o stałej temperaturze wody około 5–6,3°C.
Wyżnia Brama Chochołowska: Kolejne przewężenie doliny, położone wyżej, również o charakterze skalnego wąwozu.

W górnej części doliny znajduje się Polana Chochołowska, na której zlokalizowane jest Schronisko PTTK. Z tego miejsca prowadzą szlaki turystyczne na okoliczne szczyty, takie jak Grześ, Rakoń, Wołowiec, Trzydniowiański Wierch czy Starorobociański Wierch.

Dolina Chochołowska jest również znana z wiosennych krokusów, które przyciągają wielu turystów. Jest to jedno z nielicznych miejsc w Tatrach, gdzie dozwolone jest poruszanie się z psem oraz jazda na rowerze.

Dane podstawowe

Powierzchnia: 35,6 km² (największa dolina walna w Tatrach Polskich)
Długość: 10 km
Najniższy punkt: Siwa Polana (ok. 920)
Najwyższy punkt: Starorobociański Wierch (2176)
Zworniki GGT: Wołowiec, Siwy Zwornik

Ograniczenia lewe orograficznie

Wołowiec
Rakoń
Grześ
Bobrowiec
Parzątczak
Furkaska
Brama Orawska

Ograniczenia prawe orograficznie

Siwy Zwornik
Ornak
Kominiarski Wierch
Wielki Opalony Wierch
Wierch Spalenisko
Wierch Kuca
Zadnia i Skrajna Rosocha

GWE

Grań od Bramy Orawskiej po Wołowiec
GGT od Wołowca do Siwego Zwornika

Doliny składowe

Małe Koryciska
Wielkie Koryciska
Dolina Kryta
Dolina Długa
Dolina Głębowiec
Bobrowiecki Żleb
Dolinczański Żleb
Litworowy Żleb
Dolina Wyżnia Chochołowska
Dolina Jarząbcza
Dolina Trzydniowiańska (Ptasiniec)
Krowi Żleb
Dolina Starorobociańska
Cielęce Tańce
Dudowy Kocioł
Dolina Iwaniacka
Dolina Dudowa
Dolina Huciańska
Koziniecki Żleb
Wielka Sucha Dolina
Rosochowaty Żleb
Mała Sucha Dolina

Główny potok

Potok Chochołowski

Jeziora

Dudowe Stawki

Najbardziej znane jaskinie

Szczelina Chochołowska (2320/60)

Najważniejsze polany

Polana Chochołowska
Polana Chochołowska Wyżnia
Polana Długa
Polana Huciska
Polana Iwanówka
Polana Jamy
Polana Jarząbcza (Niżnia i Wyżnia)
Polana Jaworzyna
Polana Kryta
Polana pod Jaworki
Polana Przysłop
Polana Starorobociańska
Polana Trzydniówka
Siwa Polana

Miejsce noclegowe

Schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej im Jana Pawła II

Najbardziej znane źródła

Wywierzysko Chochołowskie

Zlewisko Morza Czarnego na terenie Tatr Polskich

Jedynym obszarem na terenie Tatr Polskich, który odwadniany jest do Morza Czarnego jest rejon Polany Molkówka. Główny Wododział Europejski schodzi z wierzchołka Furkaski, przez Małą Furkaskę i Siwiańskie Turnie na przełęcz o nazwie Brama Orawska, a zniej na Przysłop Witowski w Magurze Witowskiej. Granica państwa natomiast z Małej Furkaski opada wprost na północ, idzie zachodnim skrajem Molkówki i łączy się ponownie z wododziałem w okolicach Przysłopu Witowskiego. Zatem cały obszar leżący między granicą a rozważanym wododziałem leży w zlewisku Morza Czarnego, co w przypadku Tatr przekłada się na Polanę Molkówkę i północne zbocza Małej Furkaski.

Ciekawostki

1849 – Ludwik Zejszner w Chochołowskiej
1854 – Hieronim Ciechanowski w Chochołowskiej
1879 – Pierwszy szerszy opis – Alojzy Alth
Wyprawy Chałubińskiego spopularyzowały ten teren + Wojciech Kossak, Charles Buls, Auguste Couvreur
Polska część jest zbudowana ze skał krystalicznych (widoczne formy glacjalne – lodowiec sięgał do Wyżniej Bramy).
Dolomitowe zamknięcie doliny – Koryciska i Siwiańskie Turnie – powinien być dolnoreglowy buk i jodła i największe skupisko sosny zwyczajnej w Tatrach
Nazwa – od wsi Chochołów, której mieszkańcy wyrobili pastwiska między Bobrowcem a Wołowcem
Prace górnicze i hutnicze – XVI w. – rudy żelaza eksploatowano do II poł XIX w. – widział je w 1793 r. Belsazar Hacquet (Był 3 razy w Tatrach)
Był to największy ośrodek pasterski (1930 r – ok. 4 tyś owiec)
1983 – wyłączenie lasu z TPN dla Wspólnoty 8 Wsi: Ciche, Czarny Dunajec, Chochołów, Dzianisz, Podczerwone, Witów, Wróblówka, Koniówka