Słowacja · uprawnienia przewodnickie
Horský sprievodca w Tatrach
Kim jest słowacki horský sprievodca, gdzie może prowadzić, czym różni się od horskiego vodcy i polskiego przewodnika tatrzańskiego oraz ile kosztuje zdobycie uprawnień.
Opracowane na podstawie ustawy 544/2002, rozporządzenia 97/2016 w brzmieniu z 2026 r., regulaminu TANAP i informacji SAHS.
- Kto to jest: przewodnik górski bez uprawnień wspinaczkowych – słowacki odpowiednik międzynarodowego IML (UIMLA). Osvedčenie wydaje Slovenská asociácia horských sprievodcov (SAHS) ze Starego Smokowca, ważne 3 lata [1][5].
- Gdzie prowadzi: po szlakach; poza szlakami bez śniegu do I stopnia UIAA; w śniegu poza szlakami na rakietach lub biegówkach. Prowadzi też kursy lawinowe i kursy na via ferratach. Poza szlakami w TANAP-ie – tylko na 74 szczyty i przełęcze z oficjalnej listy TP10/2026 [1][16].
- Czego nie może: wspinaczki z asekuracją, skialpinizmu i zjazdów w głębokim śniegu – to zakres horskiego vodcy (np. Gerlach) [1].
- Jak zostać: wykaz aktywności górskich, test wstępny, 3-letnie szkolenie (148 godz. teorii i 892 godz. praktyki, w tym 50 samodzielnych wycieczek), egzamin, a potem doszkolenie co 3 lata [2].
- Koszt (2026): test wstępny 250 € + 48 dni szkolenia po 100 € = ok. 5050 €. Dla porównania kurs na przewodnika tatrzańskiego III klasy (SPT 2025–2027) kosztuje 15 000 zł + 330 zł egzaminu [8][13][14].
Kto może Cię poprowadzić? – sprawdź w 2 kliknięciach
Definicja w ustawie
W skrócie: sprievodca towarzyszy i prowadzi, ale nie asekuruje klienta liną ani innym sprzętem wspinaczkowym. Według § 2g ods. 2 do jego pracy należy też prowadzenie szkoleń na tych samych trasach, w szczególności kursów lawinowych, kursów bezpiecznego poruszania się w górach i kursów na ubezpieczonych trasach (via ferraty) [1].
✅ Może
- prowadzić po wszystkich znakowanych szlakach, latem i zimą
- poza szlakami bez śniegu – do I stopnia UIAA, bez liny
- w śniegu poza szlakami – na rakietach śnieżnych i nartach biegowych
- prowadzić kursy lawinowe i kursy bezpiecznego poruszania się w górach
- prowadzić i szkolić na via ferratach (zaistené cesty)
- z licencją IML – pracować w innych krajach UIMLA, po spełnieniu ich przepisów
⛔ Nie może
- używać sprzętu wspinaczkowego do asekuracji klienta (lina, przeloty)
- prowadzić wspinaczki, terenu skalnego i lodowego od I st. z asekuracją – np. Gerlach, granie
- prowadzić skitur i zjazdów w nieprzygotowanym, głębokim śniegu
- w TANAP-ie – schodzić ze szlaku poza miejscami i terminami z listy TP10/2026 i bez wcześniejszej rejestracji
- pracować bez ważnego osvedčenia – grozi za to kara do 331 €
Gdzie horský sprievodca może prowadzić
Tatrzański Park Narodowy (TANAP)
- Znakowane szlaki – przez cały rok, ale od 1 listopada do 15 czerwca obowiązują sezonowe zamknięcia wyznaczonych odcinków. Regulamin z 2023 r. wymienia 38 takich odcinków [3].
- Poza szlakami – od 2.06.2026 r. decyduje oficjalna lista miejsc wyznaczonych przez Okresný úrad Prešov i Žilina (TP10/2026, część B). Sprievodca może zabrać klientów poza szlak tylko na wymienione tam szczyty, przełęcze i korytarze, w podanych terminach i podanymi drogami podejścia – pełna lista jest niżej [16].
- Ograniczenia z ustawy też obowiązują – także na szczytach z listy sprievodca prowadzi tylko w teren do I stopnia UIAA i bez asekuracji [1].
- Taternicy mogą wchodzić poza szlaki tylko po to, żeby dojść do drogi o trudności powyżej II stopnia. To przepis dla wspinaczy, nie dla klientów sprievodcy [3].
Szczyty, na które horský sprievodca może zabrać klientów (TANAP)
Od 2 czerwca 2026 r. obowiązuje oficjalna Lista miejsc wyznaczonych dla horských vodców i horských sprievodców (Zoznam vyhradených miest č. TP10/2026 z 1.06.2026 r.), wydana przez Okresný úrad Prešov i Okresný úrad Žilina. Część B dotyczy sprievodców: wymienia 74 szczyty, turnie i przełęcze poza szlakami oraz drogi, którymi wolno na nie wejść. Znakowane szlaki nie są objęte listą – sprievodca może z nich korzystać zawsze, z poszanowaniem sezonowych zamknięć [16].
| Szczyt (nazwa polska) | Skąd – po polsku | Oryginał słowacki (lista TP10/2026) |
|---|---|---|
| Kozia Kopka | tylko od strony Červená dolinka (sk) | Kozia kôpka – len z Červenej dolinky |
| Kozia Turnia | tylko od strony Červená dolinka (sk) | Kozí štít – len z Červenej dolinky |
| — | od Koziej Turni | Západná Žeruchova veža – od Kozieho štítu |
| — | od Koziej Turni | Východná Žeruchova veža – od Kozieho štítu |
| Czerwona Turnia | od strony Kolový prechod (sk) | Belasá veža – od Kolového prechodu |
| Kołowy Szczyt | z Malej Zmrzlej doliny (sk) | Kolový štít – z Malej Zmrzlej doliny |
| Baranie Rogi | z Baraniej Przełęczy | Baranie rohy – z Baranieho sedla |
| Juhaska Turnia | z Doliny Małej Zimnej Wody | Ovčiarska veža – z Malej Studenej doliny |
| Pięciostawiańska Turnia | z Doliny Małej Zimnej Wody | Veterný štít – z Malej Studenej doliny |
| Sępia Turnia | z Doliny Małej Zimnej Wody | Supia veža – z Malej Studenej doliny |
| Czubata Turnia | z Doliny Małej Zimnej Wody | Strapatá veža – z Malej Studenej doliny |
| Zadnia Łomnicka Czuba | z Łomnickiej Przełęczy | Prostredný Lomnický hrb – z Lomnického sedla |
| Mała Łomnicka Baszta | z Łomnickiej Przełęczy | Veľký Lomnický hrb – z Lomnického sedla |
| Wielka Łomnicka Baszta | z Łomnickiej Przełęczy | Veľká Lomnická veža – z Lomnického sedla |
| Kieżmarski Szczyt | przez Huncowski Szczyt | Kežmarský štít – cez Huncovský štít |
| Mały Kieżmarski Szczyt | z górnej Kežmarská štrbina (sk) | Malý Kežmarský štít – z hornej Kežmarskej štrbiny |
| Huncowski Szczyt | z Doliny Łomnickiej | Huncovský štít – zo Skalnatej doliny |
| Rakuska Czuba | z Rakuskiego Przechodu | Veľká Svišťovka – zo Sedla pod Svišťovkou |
| Lodowy Zwornik | z Ľadová priehyba (sk) | Zadný Ľadový štít – z Ľadovej priehyby |
| Lodowa Kopa | z Lodowej Przełęczy | Malý Ľadový štít – zo Sedielka |
| Pięciostawiańska Kopa | z kotliny Pięciu Stawów Spiskich | Pfinnova kopa – z Kotliny piatich spišských plies |
| Mały Lodowy Szczyt | z Czerwonej Ławki | Široká veža – z Priečneho sedla |
| Drobna Turnia | ze Strzeleckich Pól | Drobná veža – zo Streleckých polí |
| Mały Kościół | z przełęczy za Oštepy (sk: sedlo za Oštepmi) | Malý Kostol – zo sedla za Oštepmi |
| Strzelecka Turnia | ze Strzeleckich Pól | Strelecká veža – zo Streleckých polí |
| Jaworowy Szczyt | od Sivé pleso (sk) | Javorový štít – od Sivého plesa |
| Mały Jaworowy Szczyt | z przełęczy Závrat (sk) | Malý Javorový štít – zo sedla Závrat |
| Graniasta Turnia | ze Svišťové sedlo (sk) | Hranatá veža – zo Svišťového sedla |
| Zbójnicki Kopiniak | z Doliny Staroleśnej | Zbojnícka kopa – z Veľkej Studenej doliny |
| Świstowy Szczyt | z Divá kotlina (sk) | Svišťový štít – z Divej kotliny |
| Mała Wysoka | znakowanym szlakiem, ze Studené sedlo (sk) | Východná Vysoká – po znakowanym szlaku, zo Studeného sedla |
| Baniasta Turnia | z Małej Wysokiej | Kupola – z Východnej Vysokej |
| Sucha Kopa Wielicka | spod Polskiego Grzebienia | Guľatý kopec – spod Poľského hrebeňa |
| Skrajna Nowoleśna Turnia | ze Slavkovské sedlo (sk) od Doliny Staroleśnej | Východná Slavkovská veža – zo Slavkovského sedla z Veľkej Studenej doliny |
| Pośrednia Nowoleśna Turnia | ze Slavkovské sedlo (sk) od Doliny Staroleśnej | Prostredná Slavkovská veža – zo Slavkovského sedla z Veľkej Studenej doliny |
| Zadnia Nowoleśna Turnia | ze Slavkovské sedlo (sk) od Doliny Staroleśnej | Západná Slavkovská veža – zo Slavkovského sedla z Veľkej Studenej doliny |
| Sławkowski Szczyt | ze Slavkovské sedlo (sk) od Doliny Staroleśnej | Slavkovský štít – zo Slavkovského sedla z Veľkej Studenej doliny |
| Królewski Nos | odbicie ze szlaku | Slavkovský nos – odbočka z chodníka |
| Dwoista Turnia | z Granackiej Ławki | Dvojitá veža – z Granátovej lávky |
| Wielicka Kopa | z Granackiej Ławki | Velická kopa – z Granátovej lávky |
| Zadnia Niedźwiedzia Czuba | z Medvedie sedlo (sk) | Zadný Velický hrb – z Medvedieho sedla |
| Podufała Baszta | z Opálové sedlo (sk) | Opálová stena – z Opálového sedla |
| Wielicka Baszta | z Granackiej Ławki | Velická stena – z Granátovej lávky |
| Wielicki Szczyt | z Polskiego Grzebienia | Velický štít – z Poľského hrebeňa |
| Litworowy Szczyt | z Doliny Wielickiej przez Litvorové sedlo (sk) | Litvorový štít – z Velickej doliny cez Litvorové sedlo |
| Urbanowa Czuba | od Batyżowieckiego Stawu | Dromedárov hrb – od Batizovského plesa |
| Kończysta | przez Tępą i Stwolską Przełęcz oraz od Batyżowieckiego Stawu | Končistá – cez Tupú, Lúčne sedlo a od Batizovského plesa |
| Tępa | z Przełęczy pod Osterwą | Tupá – zo Sedla pod Ostrvou |
| — | z Przełęczy pod Osterwą | Tupý hrb – zo Sedla pod Ostrvou |
| Kozia Strażnica | z Železná kotlinka (sk) | Kozia stráž – zo Železnej kotlinky |
| Rumanowy Szczyt | przez Rumanova terasa (sk) | Rumanov štít – cez Rumanovu terasu |
| Młynarz | z Mlynárovo sedlo (sk) | Mlynár – z Mlynárovho sedla |
| Żabia Turnia Mięguszowiecka | z Východná Volia štrbina (sk) | Žabia veža – z Východnej Volej štrbiny |
| Hińczowa Turnia | z Volovcové sedlo (sk) | Hincova veža – z Volovcového sedla |
| Wołowiec Mięguszowiecki | z Volovcové sedlo (sk) | Volovec Mengusovský – z Volovcového sedla |
| Mięguszowiecki Szczyt Czarny | z Východné Mengusovské sedlo (sk) | Východný Mengusovský štít – z Východného Mengusovského sedla |
| Cubryna | od Hincovo sedlo (sk) z Hincova kotlinka | Čubrina – od Hincovho sedla z Hincovej kotlinky |
| Cubrynka | od Hincovo sedlo (sk) z Hincova kotlinka | Čubrinka – od Hincovho sedla z Hincovej kotlinky |
| Hlińska Turnia | z Doliny Hlińskiej | Hlinská veža – z Hlinskej doliny |
| Zadnia Baszta | z Doliny Młynickiej przez Diablovo sedlo (sk) | Zadná Bašta – z Mlynickej doliny cez Diablovo sedlo |
| Szatan | ścieżką z Doliny Młynickiej | Satan – chodník z Mlynickej doliny |
| Pośrednia Baszta | granią od Skrajnej Baszty (Patrii) | Predná Bašta – po hrebeni od Patrie |
| Mała Baszta | granią od Skrajnej Baszty (Patrii) | Malá Bašta – po hrebeni od Patrie |
| Skrajna Baszta (Patria) | z Doliny Młynickiej od Wodospadu Skok, z Dryganta | Patria – z Mlynickej doliny od vodopádu Skok, z Triganu |
| Szczyrbski Szczyt | od Kolistego Stawu z Doliny Młynickiej | Štrbský štít – od Okrúhleho plesa z Mlynickej doliny |
| Hruby Wierch | granią z Furkotu | Hrubý vrch – po hrebeni z Furkotského štítu |
| Furkot | dawną ścieżką z obu stron | Furkotský štít – po bývalom chodníku z oboch strán |
| Młynickie Solisko | granią od Skrajnego Soliska | Mlynické Solisko – po hrebeni od Predného Soliska |
| Skrajne Solisko | z Doliny Furkotnej | Predné Solisko – z Furkotskej doliny |
| Siarkańska Przełęcz | z Doliny Złomisk | Dračie sedlo – zo Zlomiskovej doliny |
| przełęcze Granackiej Ławki | od Medvedie sedlo do Opálové sedlo (sk) | Sedlá Granátovej lávky – od Medvedieho sedla po Opálové sedlo |
| Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem | od Hincovo pleso (sk) | Mengusovské sedlo – od Hincovho plesa |
| Barania Przełęcz | z Doliny Małej Zimnej Wody i z Doliny Dzikiej | Baranie sedlo – z Malej Studenej doliny a z Veľkej Zmrzlej doliny |
| — | z Doliny Furkotnej | Sedielkový prechod – z Furkotskej doliny |
Termin: 1 czerwca – 31 października. Polskie nazwy według polskiej Wikipedii (artykuły podające słowacką nazwę). „—” oznacza brak ustalonej polskiej nazwy; dopisek „(sk)” – miejsce bez polskiej nazwy w źródłach, podane po słowacku. Źródło: lista TP10/2026, część B (1) [16].
Trasy i korytarze poza szlakami w innych terminach
- 1.06–15.04: Skalnaté pleso – Lomnické sedlo (do końca działania ośrodka narciarskiego); korytarz w Dolinie Skalnatej od wylotu pod Cmiter do 1900 m n.p.m.; spod Żółtej Ściany do rozdroża pod Sedielkiem; przez Strzeleckie Pola pod Przełęcz Lodową (Priečne sedlo); przez Zbójnicki Spad nad Staroleśny Staw; Dolina Złomisk – Kotlina pod Siarkańską Przełęczą (Dračie sedlo) – Lodowy Stawek Mięguszowiecki do 1950 m n.p.m. [16]
- 1.11–15.04 (korytarze sezonowo zamkniętych szlaków): Dolina Białej Wody do Táboriska; Dolina Jaworowa do Zadniej Jaworowej (do 1600 m, pod Jaworowy Grzbiet); Sławkowski Szczyt niebieskim szlakiem; od Śląskiego Domu do Batyżowieckiego Stawu (do 1900 m); Dolina Furkotna na Škutnastą polanę i do Chaty pod Soliskiem; Dolina Koprowa do rozdroża pod Hlinską [16].
- 15.12–15.04 (areały turystyki zimowej, na rakietach lub biegówkach): Studené doliny – Dolina Zielonego Stawu – Skalnaté pleso; korytarz Filmársky žľab – Kartárikov žľab; Dolina Młynicka (Skrajne Solisko, Patria); Dolina Mięguszowiecka (Žabie plesá, Volia veža, Hincova veža); Žiarska dolina, Červenec, Zelená dolina i Salatínska dolina w Tatrach Zachodnich [16].
- Cały rok: tzw. „Nosičská skratka” (skrót tragarzy), dolna i górna część [16].
Warunki z listy TP10/2026
- Prowadzić może tylko sprievodca z ważną legitymacją SAHS lub wpisany na listę członków na horskysprievodca.eu – razem z dokumentem tożsamości do kontroli.
- Przed każdym wyjściem sprievodca musi zarejestrować wycieczkę w formularzu online na tanap.sk (liczba osób, data, miejsce) [17].
- Od 1.06 do 31.10 – tylko w ciągu dnia (od wschodu do zachodu słońca); od 1.11 do 15.04 – w godz. 5:00–19:00.
- Do celu idzie się istniejącymi ścieżkami od najbliższego szlaku, możliwie najmniej szkodząc przyrodzie. Bez psa. W śniegu wolno używać raków, rakiet śnieżnych i biegówek.
- Správa TANAP może ograniczać liczbę wejść do wyznaczonych miejsc i czasowo zamykać je ze względów przyrodniczych – takie ograniczenia sprievodca musi respektować.
- Brak na liście m.in. Gerlacha, Lomnicy i grani głównej – te cele pozostają dla horskich vodców (część A listy) [16].
Pozostałe słowackie pasma
Ustawa 544/2002 wymienia 12 obszarów górskich, w których działa Horská záchranná služba: Belianske Tatry, Kremnické vrchy, Kysucká vrchovina, Kysucké Beskydy, Malá Fatra, Nízke Tatry, Pieniny, Slovenský raj, Stredné Beskydy, Veľká Fatra, Vysoké Tatry i Západné Tatry. Zasady chodzenia poza szlakami ustalają osobno regulaminy poszczególnych parków narodowych, dlatego przed wyjściem poza szlak sprawdź przepisy danego parku [1].
Poza Słowacją
Członkowie SAHS mają międzynarodową licencję IML (UIMLA). SAHS jest pełnoprawnym członkiem UIMLA od 15.11.2014 r. Licencja jest uznawana w krajach członkowskich UIMLA, ale w każdym kraju obowiązują miejscowe przepisy. W polskich Tatrach zarobkowo prowadzi przewodnik górski tatrzański [6][12].
Horský sprievodca, horský vodca i przewodnik tatrzański – porównanie uprawnień
| Horský sprievodca (SK) | Horský vodca (SK) | Przewodnik tatrzański (PL) | |
|---|---|---|---|
| Kto nadaje | SAHS – osvedčenie | NAHV SR – osvedčenie; zagraniczni IVBV – rejestracja | marszałek województwa – decyzja |
| Podstawa | zákon 544/2002, § 2e–2g, 11a; vyhl. 97/2016 | zákon 544/2002, § 2b–2d, 11a; vyhl. 570/2007 | ustawa z 1997 r.; rozp. Dz.U. 2023 poz. 2673 |
| Teren | szlaki; poza szlakami do I st. UIAA bez asekuracji; śnieg: rakiety i biegówki | wspinaczka na skale, lodzie i śniegu od I st., skialpinizm, zjazdy poza trasami | kl. III – szlaki; kl. II – drogi do III st. latem i II st. zimą; kl. I – trudniejsze |
| Ważność | osvedčenie 3 lata; doszkolenie i sprawdzian co 3 lata | doszkolenie i sprawdzian co 3 lata (§ 11a ods. 7) | bezterminowo; identyfikator ważny 5 lat |
| OC | ustawa nie określa sumy (SAHS wymaga polisy przy rejestracji cudzoziemców) | min. 1 000 000 € (§ 2ba ods. 8) | ustawa z 1997 r. nie określa obowiązkowej sumy |
| Międzynarodowy odpowiednik | IML – UIMLA | IFMGA / IVBV | brak – uprawnienia krajowe |
Źródła: [1][2][12]. Więcej o przewodnikach wysokogórskich: przewodnik IVBV.
Jak zostać horskim sprievodcą
Wykaz aktywności z ostatnich 3 lat (załącznik 1): 20 wejść powyżej 1000 m n.p.m. z przewyższeniem co najmniej 500 m (10 latem, 10 w śniegu) i 5 dni skiturów, w tym przejście pasma trwające co najmniej 2 dni.
Imię, nazwisko, data urodzenia, adres, zaświadczenie lekarskie nie starsze niż 3 miesiące i wykaz aktywności (§ 11a ods. 5). SAHS weryfikuje podane dane.
Ok. 16 godzin: kondycja i poruszanie się w terenie skalnym w limicie czasu, poruszanie się w śniegu na rakietach z mapą, jazda na lekkiej skiturze, test pisemny z gór Słowacji, pierwszej pomocy i przyrody. Kto nie zda, nie może zacząć szkolenia.
13 kursów (w tym 2 za granicą), 148 godz. teorii i 392 godz. praktyki na kursach, a do tego 50 samodzielnych wycieczek (500 godz.) i praca końcowa.
Część teoretyczna i praktyczna, każda oceniana „zdał / nie zdał”. Wolno raz poprawiać; po drugiej porażce trzeba powtórzyć szkolenie (§ 11a ods. 6).
SAHS wydaje osvedčenie na 3 lata. Do pracy na własny rachunek potrzebna jest viazaná živnosť „horská sprievodcovská činnosť”. Co 3 lata – doszkolenie (8 tematów po 2 godz.) i 6-godzinny sprawdzian.
Program szkolenia (załącznik nr 3 do rozporządzenia 97/2016)
| Rok | Kurs / moduł | Teoria [godz.] | Praktyka [godz.] |
|---|---|---|---|
| 1. rok | Kurz 1 – Pierwsza pomoc w górach, środki łączności | 16 | 16 |
| 1. rok | Kurz 2 – Orientacja i nawigacja w górach | 6 | 24 |
| 1. rok | Kurz 3 – Bezpieczeństwo w górach, organizacja ratunku | 8 | 24 |
| 1. rok | Kurz 4 – Za granicą: prowadzenie grupy w nieznanym terenie, pokonywanie potoków | 8 | 42 |
| 1. rok | Kurz 5 – Bezpieczne poruszanie się po via ferratach (zaistené cesty) | 8 | 32 |
| 1. rok | Kurz 6 – Przetrwanie w górach, noc, biwak letni | 8 | 32 |
| 1. rok | Kurz 7 – Prawo i ekonomia, ubezpieczenia, podstawy angielskiego i niemieckiego | 8 | 8 |
| 1. rok | Zaliczenia kursów 1–7 | 12 | 12 |
| 2. rok | Kurz 8 – Teren pokryty śniegiem: lawiny, biwak zimowy, rakiety, narty, ratowanie zasypanego | 8 | 42 |
| 2. rok | Kurz 9 – Poruszanie się z pomocą nart (skiturowych lub biegowych) | 8 | 24 |
| 2. rok | Kurz 10 – Za granicą: ocena warunków śniegowych i lawinowych, asekuracja klienta | 8 | 24 |
| 2. rok | Kurz 11 – Nawigacja satelitarna (GNSS), mapa elektroniczna | 8 | 8 |
| 2. rok | Kurz 12 – Środowisko górskie: przyroda, geologia, pogoda, historia i etyka zawodu | 8 | 8 |
| 2. rok | Zaliczenia kursów 8–12 | 6 | 6 |
| 3. rok | Kurz 13 – Prowadzenie klientów latem i w terenie zaśnieżonym | 10 | 56 |
| 3. rok | Zaliczenie kursu 13 | 4 | 4 |
| 3. rok | Kursy indywidualne: 10 wycieczek z klientami pod nadzorem sprievodcy, 30 wycieczek letnich, 10 zimowych | – | 500 |
| 3. rok | Praca końcowa (pisemna) | 2 | – |
| 3. rok | Egzamin z kursów 1–13 (teoria i praktyka) | 12 | 30 |
| Razem | 148 | 892 |
Źródło: załączniki 1–4 do rozporządzenia MV SR 97/2016 w brzmieniu od 1.08.2026 r. (nowelizacja 199/2026). Szczegóły przebiegu testu i egzaminu określa regulamin egzaminacyjny SAHS [2].
Program szkolenia: horský sprievodca a przewodnik tatrzański
Porównanie minimalnych programów z przepisów: słowackiego rozporządzenia 97/2016 (załącznik 3) i polskiego rozporządzenia w sprawie nabywania uprawnień przewodnika górskiego (załącznik 4, klasa III) [2][12].
| Obszar | 🇸🇰 Horský sprievodca | 🇵🇱 Przewodnik tatrzański kl. III |
|---|---|---|
| Pierwsza pomoc | Kurs 1: 16 h teorii + 16 h praktyki (+ zaliczenie) | 10 h szkolenia praktycznego (pierwsza pomoc, autoratownictwo) |
| Orientacja i nawigacja | Kurs 2: 6 + 24 h; Kurs 11 (GNSS, mapa elektroniczna): 8 + 8 h | część przedmiotu „Bezpieczeństwo…” (mapa, kompas, ocena trudności szlaku) |
| Bezpieczeństwo i ratownictwo | Kurs 3: 8 + 24 h (organizacja ratunku, improwizowany ratunek) | „Bezpieczeństwo wycieczki i turysty w trudnym terenie”: 10 h |
| Technika linowa i wspinaczka | brak – sprievodca nie asekuruje klienta; tylko via ferraty (Kurs 5: 8 + 32 h) | podstawy taternictwa: lina, stanowiska, poręczówki, zjazd, krótka lina; warunek przyjęcia: kurs skałkowy PZA |
| Zima i lawiny | Kurs 8: 8 + 42 h (lawiny, biwak zimowy, rakiety, ratowanie zasypanego); Kurs 10 za granicą: 8 + 24 h | w przedmiocie „Bezpieczeństwo…”: ocena zagrożenia lawinowego, technika w śniegu i lodzie |
| Narty | Kurs 9: 8 + 24 h (skitury na szlaku, biegówki); skitura już w teście wstępnym | poza programem – płatny fakultet skiturowy i egzamin narciarski (§ 9 rozporządzenia) |
| Przetrwanie i biwak | Kurs 6: 8 + 32 h (jedzenie, woda, noc, zła widoczność, biwak letni) | w metodyce: prowadzenie grupy we mgle, burzy, nocy, przy zabłądzeniu |
| Topografia | brak osobnego przedmiotu – wiedza o górach Słowacji sprawdzana w teście wstępnym | Topografia Tatr 10 h + Podtatrza i Pienin 10 h + geografia gór świata 5 h |
| Przyroda | Kurs 12: przyroda, geologia, pogoda, historia zawodu, zdrowie, sprzęt – razem 8 + 8 h | Środowisko przyrodnicze Tatr, Podtatrza i Pienin: 10 h |
| Metodyka i psychologia grupy | Kurs 4 (prowadzenie grupy za granicą): 8 + 42 h; Kurs 13 (prowadzenie klientów): 10 + 56 h | Metodyka i etyka 10 h + psychologia i socjologia 5 h |
| Prawo i ekonomia | Kurs 7: prawo, ubezpieczenia, kalkulacja kosztów usług – 8 + 8 h | Przepisy prawne 5 h + organizacja turystyki górskiej 5 h |
| Języki obce | podstawy angielskiego i niemieckiego (w Kursie 7) | brak – znajomość języka poświadcza się osobno |
| Szkolenie za granicą | 2 kursy (Kurs 4 i Kurs 10) | brak |
| Praktyka w terenie | 10 wycieczek z klientami pod nadzorem + 30 letnich i 10 zimowych samodzielnie (500 h) | co najmniej 60 dni zajęć terenowych z instruktorem |
| Zakończenie | praca pisemna + egzamin SAHS (12 h teorii, 30 h praktyki) | egzamin wewnętrzny u organizatora, potem państwowy przed komisją marszałka |
W skrócie: słowacki program jest dłuższy i bardziej „terenowy” (prawie 900 godzin praktyki, zima, narty, via ferraty, kursy za granicą), ale nie uczy techniki linowej. Polski program mocniej stawia na topografię i wiedzę o regionie oraz daje podstawy taternictwa i asekuracji na linie.
Ile to kosztuje – porównanie z kursem na przewodnika tatrzańskiego
- test wstępny: 250 €
- szkolenie: 48 dni × 100 € = 4800 €
- dodatkowo: dojazdy, noclegi, sprzęt (rakiety, narty, uprząż na via ferraty), 2 kursy za granicą
- co 3 lata: doszkolenie i sprawdzian (opłata SAHS)
- działalność: viazaná živnosť
To ok. 21–22 tys. zł przy kursie 4,2–4,3 zł/€ [8]
- kurs: 15 000 zł w 4 ratach (6000 + 3000 + 3000 + 3000 zł)
- egzamin państwowy: 330 zł (120 + 210 zł)
- świadectwo: 17 zł, decyzja o uprawnieniach: 10 zł
- wcześniej: pełny kurs skałkowy PZA (płatny osobno)
- dodatkowo: fakultet skiturowy, ubezpieczenie, noclegi, bilety
| 🇸🇰 Horský sprievodca | 🇵🇱 Przewodnik tatrzański kl. III | |
|---|---|---|
| Organizator | SAHS (ustawowy samorząd zawodowy) | stowarzyszenia i koła wpisane do rejestru marszałka (np. SPT, CPT, koła PTTK) |
| Czas trwania | 3 lata | ok. 2 lata (SPT: 24 miesiące) |
| Warunki wstępne | wykaz aktywności z 3 lat, zaświadczenie lekarskie, test wstępny; SAHS wymaga też matury i 18 lat | 18 lat, wykształcenie średnie, kurs skałkowy PZA; u organizatora – sprawdzian kondycyjny i wspinaczkowy, rozmowa z topografii |
| Minimalny program | 148 godz. teorii, 392 godz. praktyki na kursach + 50 wycieczek (500 godz.) | 140 godz. teorii, 10 godz. pierwszej pomocy, 60 dni w terenie |
| Języki | podstawy angielskiego i niemieckiego w programie | nie ma w programie (znajomość języka można poświadczyć osobno) |
| Egzamin | przed komisją SAHS; teoria i praktyka, ocena „zdał / nie zdał” | państwowy, przed komisją marszałka: test 30 pytań, ustny, 2 dni praktyki |
| Teren po uzyskaniu | szlaki; poza nimi do I st. bez liny; rakiety i biegówki; Słowacja (+ kraje UIMLA) | szlaki w obszarze tatrzańskim (Tatry, Podhale, Orawa, Spisz, Pieniny); zimą z wyjątkami |
| Utrzymanie uprawnień | doszkolenie i sprawdzian co 3 lata | bez recertyfikacji; nowy identyfikator co 5 lat; w TPN opłata roczna |
| Zarobki (orientacyjnie) | 200–300 € za dzień (zalecenia SAHS 2026) | ok. 900–1600 zł za dzień dla grupy (rynek polski) |
W cenach kursów nie ma sprzętu, dojazdów, noclegów i ubezpieczenia. Kursy na przewodnika tatrzańskiego organizowane są co kilka lat przez różne stowarzyszenia i ich ceny się różnią. Podana kwota dotyczy naboru SPT na lata 2025–2027 [8][13].
Polscy przewodnicy na Słowacji – stan na 2026 r.
- Zasada: horskú sprievodcovskú činnosť na Słowacji może wykonywać tylko osoba z ważnym osvedčeniem SAHS albo z kwalifikacją uznaną przez SAHS (§ 2f písm. f, § 2g ods. 3). Polskie uprawnienia przewodnika tatrzańskiego obowiązują tylko w Polsce [1].
- Uznanie: według SAHS polskich uprawnień III klasy nie można uznać. Do rozpatrzenia kwalifikuje się dopiero międzynarodowa licencja IML (UIMLA), a i wtedy mogą być potrzebne egzaminy różnicowe i uzupełnienie modułów. Opisałem to szczegółowo w artykule czy przewodnik tatrzański III klasy może prowadzić na Słowacji [8].
- Rejestracja od 1.07.2026: SAHS wymaga od sprievodców z innych krajów UE rejestracji przed rozpoczęciem pracy (380 €). Trzeba przedstawić: dokument tożsamości, zdjęcie, ważną legitymację UIMLA, potwierdzenie członkostwa w macierzystym stowarzyszeniu, certyfikat kwalifikacji, polisę OC, potwierdzenie adresu i dokument działalności gospodarczej [7].
- Spór: polskie stowarzyszenia przewodnickie zarzucają SAHS uznaniowe decyzje. Media piszą o kilkuset polskich przewodnikach, którzy stracili możliwość legalnej pracy na Słowacji, i o trwających rozmowach. Wymogi dla horskich vodców (OC 1 mln €, rejestracja w NAHV SR) to osobna sprawa, łączona z nimi w prasie [10][11].
- Kary: prowadzenie bez osvedčenia to wykroczenie z karą do 331 €. Mandat może wystawić także funkcjonariusz HZS (§ 13) [1].
Krótka historia
- 2011–2014 – powstaje środowisko słowackich sprievodców. 15.11.2014 r. SAHS zostaje pełnoprawnym członkiem UIMLA. W szkoleniu pomagali m.in. instruktorzy i ewaluatorzy z Polski i Czech [6][8].
- 2015–2016 – nowelizacja ustawy 544/2002 tworzy ustawowy zawód horskiego sprievodcy i SAHS. 1.03.2016 r. wchodzi w życie rozporządzenie 97/2016. W styczniu 2016 r. SAHS liczyła 14 członków, a kurs kosztował 2600 € [2][9].
- 2026 – zmiany w ustawie od 1.01.2026 r. (samorząd i rejestracja horskich vodców), nowelizacja rozporządzenia 97/2016 od 1.08.2026 r. i rejestracja zagranicznych sprievodców w SAHS od 1.07.2026 r. Na stronie SAHS jest dziś ok. 90 przewodników [1][2][5][7].
Quiz: horský sprievodca
1. Kto wydaje osvedčenie horskiego sprievodcy?
§ 2f písm. c) i § 2g ods. 3 zákona 544/2002: osvedčenie wydaje SAHS.
2. Na jak długo ważne jest osvedčenie?
§ 2g ods. 3: osvedčenie ma platnosť tri roky od jeho vydania.
3. Czy horský sprievodca może prowadzić drogą wspinaczkową z liną?
Horský sprievodca działa bez sprzętu wspinaczkowego do asekuracji klienta; wspinaczka i teren od I stopnia z asekuracją to horská vodcovská činnosť (§ 2d).
4. Czym może poruszać się sprievodca poza szlakiem w terenie zaśnieżonym?
§ 2g ods. 1 písm. b) bod 2: so snehovou prikrývkou na snežniciach alebo bežeckých lyžiach.
5. Kiedy horský sprievodca może prowadzić klientów na szczyty z listy TP10/2026 (np. Baranie rohy, Mlynár)?
Lista TP10/2026, część B (1): szczyty i przełęcze poza szlakami – od 1.6 do 31.10, w ciągu dnia, po rejestracji na tanap.sk.
6. Ile wynosi maksymalna kara za prowadzenie bez osvedčenia?
§ 13 ods. 1 zákona 544/2002: porušenie § 2g ods. 3 je priestupok – pokuta do 331 eur.
7. Co trzeba robić co 3 lata, żeby nie stracić kwalifikacji?
§ 11a ods. 7 w zw. z ods. 9: doszkolenie i sprawdzian co najmniej raz na 3 lata, inaczej utrata kwalifikacji.
8. Czy polski przewodnik tatrzański III klasy może zarobkowo prowadzić po słowackich szlakach?
§ 2g ods. 3 wymaga osvedčenia SAHS; według SAHS polskie uprawnienia nie podlegają uznaniu – możliwa jest ścieżka IML/UIMLA.
Wynik: 0 / 8
Najczęstsze pytania
Czym różni się horský sprievodca od horskiego vodcy?
Horský sprievodca prowadzi bez sprzętu wspinaczkowego: po szlakach, poza nimi do I stopnia UIAA bez śniegu, a w śniegu na rakietach i biegówkach. Horský vodca (zwykle przewodnik IVBV/IFMGA, zrzeszony w NAHV SR) prowadzi wspinaczkę, skitury i zjazdy w terenie wysokogórskim, musi mieć OC na 1 mln € i podlega rejestracji [1].
Czy horský sprievodca może poprowadzić mnie na Rysy od strony słowackiej?
Tak, bo słowackie wejście na Rysy prowadzi znakowanym szlakiem (przez Chatę pod Rysami). Pamiętaj o sezonowym zamknięciu części szlaków TANAP od 1 listopada do 15 czerwca – sprievodca też musi go przestrzegać [1][3].
A na Gerlach?
Nie. Na Gerlach nie prowadzi żaden znakowany szlak, a w drogach wejściowych (Batyżowiecki Żleb, Wielicki Żleb) są łańcuchy i teren wspinaczkowy powyżej I stopnia. To praca dla horskiego vodcy [1]. Zobacz też przewodnik IVBV.
Czy horský sprievodca może prowadzić w polskich Tatrach?
Słowackie osvedčenie nie daje polskich uprawnień. W polskich Tatrach i na Podhalu zarobkowo prowadzi przewodnik górski tatrzański z uprawnieniami nadanymi przez marszałka (ustawa z 1997 r.). Osoby z innych krajów UE mogą ubiegać się o uznanie kwalifikacji w polskiej procedurze [12].
Czy licencja IML (UIMLA) z innego kraju wystarczy na Słowacji?
Sama legitymacja nie wystarczy. Od 1 lipca 2026 r. SAHS wymaga od sprievodców z innych krajów UE rejestracji przed rozpoczęciem pracy (opłata 380 €). Trzeba przedstawić m.in. legitymację UIMLA, potwierdzenie członkostwa w macierzystym stowarzyszeniu, certyfikat kwalifikacji, OC i dokument działalności gospodarczej. Rejestracja jest jednorazowa, ale co 3 lata trzeba przejść weryfikację kwalifikacji [7].
Ile kosztuje horský sprievodca dla klienta?
Według zaleceń SAHS na 2026 r.: pół dnia (do 4 h) – 200 € dla 1–2 osób i od 250 € dla 3–6 osób; cały dzień (do 10 h) – 250 € i od 300 €. Do tego dochodzą bilety, kolejki, transport i ubezpieczenie [8].
Czy muszę mieć ubezpieczenie, idąc z sprievodcą na Słowacji?
Ustawa nakłada na każdą osobę w górach obowiązek pokrycia kosztów akcji ratunkowej HZS (z wyjątkami dla nieletnich). Dlatego warto mieć polisę z kosztami ratownictwa na Słowacji [1].
Czytaj dalej: przewodnik wysokogórski IVBV, czy przewodnik tatrzański III klasy może prowadzić na Słowacji, komisja egzaminacyjna przewodników tatrzańskich, kurs na przewodnika tatrzańskiego III klasy, obszar uprawnień przewodnika tatrzańskiego, SWPT.
Źródła
- Zákon č. 544/2002 Z. z. o Horskej záchrannej službe, znenie účinné od 1. 1. 2026 – § 2d, 2e, 2f, 2g, 3, 11, 11a, 13, 16d (Slov-Lex). link
- Vyhláška MV SR č. 97/2016 Z. z. (horská sprievodcovská činnosť), znenie účinné od 1. 8. 2026 po novele č. 199/2026 Z. z. – § 1–6 a prílohy č. 1–4 (Slov-Lex). link
- Návštevný poriadok Tatranského národného parku (2023) – pohyb mimo turistických chodníkov, sezónne uzávery, horolezci (tanap.org). link
- S. Mäkká, „Návštevný poriadok TANAP-u: naďalej reštrikcie a svetový unikát”, Denník N – hiking, 25.4.2023. link
- Slovenská asociácia horských sprievodcov (SAHS) – horskysprievodca.eu: sídlo, zoznam sprievodcov, licencia UIMLA (dostęp 21.10.2026). link
- SAHS – „UIMLA a SAHS” (plnoprávne členstvo v UIMLA od 15. 11. 2014). link
- SAHS – Aktuality: povinná registrácia zahraničných horských sprievodcov od 1. 7. 2026, poplatok 380 €. link
- SAHS – Často kladené otázky: podmienky a cena kurzu IML 2026, vstupný test, overenie zahraničnej kvalifikácie, odporúčané ceny služieb (skiml.org). link
- „Sprievodca nie je to isté ako horský vodca”, Pravda.sk, 7.1.2016. link
- „Polscy przewodnicy tatrzańscy nagle stracili uprawnienia do oprowadzania turystów po słowackich Tatrach”, podhale24.pl, 2026. link
- A. Miłosz, „Nowe zasady na Słowacji. Polski przewodnik bez prawa pracy”, Wprost Podróże, 1.7.2026. link
- Rozporządzenie MSiT w sprawie nabywania uprawnień przewodnika górskiego, t.j. Dz.U. 2023 poz. 2673 – § 6 i załącznik nr 4 (program szkolenia tatrzańskiego kl. III). link
- Stowarzyszenie Przewodników Tatrzańskich im. K. Bachledy – ogłoszenie o naborze i regulamin kursu dla kandydatów na przewodników tatrzańskich III klasy (2025–2027). link
- BIP UMWM – „Egzamin dla kandydatów na przewodników górskich”: opłata 330 zł, opłaty skarbowe. link
- Okresný úrad Prešov i Okresný úrad Žilina: Zoznam vyhradených miest na území TANAP pre výkon horskej vodcovskej a horskej sprievodcovskej činnosti č. TP10/2026 z 1.6.2026 (OU-PO-OSZP1-2026/030829), platný od 2.6.2026 – časť B. link
- Správa TANAP – registrácia horských vodcov a horských sprievodcov pred začatím činnosti (formulár) + mapové prílohy č. 1–10 k zoznamu TP10/2026. link
- Ministerstvo vnútra SR – Zoznam viazaných živností (horská sprievodcovská činnosť). link
Stan prawny na 21 października 2026 r. Teksty słowackich przepisów pochodzą z portalu Slov-Lex. Słowackie cytaty zostawiamy w oryginale, a pozostałe treści to nasze tłumaczenie i omówienie. Ceny kursów i opłat mogą się zmieniać – aktualne podają organizatorzy.