Przewodnictwo tatrzańskie · 8 organizacji · od 1875 r.
Koła i stowarzyszenia przewodników tatrzańskich
Za każdym przewodnikiem tatrzańskim stoi koło: z własnym patronem, odznaką, zarządem, tradycjami i historiami. Zebrałem w jednym miejscu wszystkie osiem organizacji zrzeszonych w Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego i porównałem je.
Znajdziesz tu siedziby, daty, liczby członków, zarządy, patronów i ciekawostki, od papieża jako honorowego przewodnika po czasopismo nazwane od ścieżki kłusowników na Krywaniu.
- Przewodnicy tatrzańscy działają w 8 organizacjach: 4 w Zakopanem, 2 w Krakowie, po 1 w Katowicach i Gliwicach. Reprezentuje je Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego [1][2].
- Najstarsze jest Koło PTTK im. Klimka Bachledy w Zakopanem (6 X 1951) [5]. Najliczniejsze według własnych danych: AKPT w Krakowie (264 członków) i SPT w Zakopanem (ponad 200 przewodników) [3][6].
- Najbardziej elitarne: SWPT przyjmuje tylko przewodników I i II klasy z dużym dorobkiem wspinaczkowym i skiturowym [11].
- Uprawnienia nadaje marszałek województwa małopolskiego. Członkostwo w kole nie jest obowiązkowe, ale daje szkolenia, rekomendacje i kontakt z klientami [3][12].
- Ciekawostka: honorowymi przewodnikami zakopiańskiego Koła PTTK są m.in. Jan Paweł II (1983) i Lech Wałęsa (1992) [4].
Porównanie w jednej tabeli
| Organizacja | Miasto | Od | Patron | Członkowie | Prezes |
|---|---|---|---|---|---|
| KPT PTTK Zakopane | Zakopane | 6 X 1951 | Klemens „Klimek” Bachleda | 93 (1953) → 259 (1981); dziś ok. 30 aktywnych w katalogu | Wojciech Gaździak |
| SPT Zakopane | Zakopane | X 2000 (z Koła PTTK) | Klemens Bachleda | ponad 200 przewodników | Piotr Mazik |
| Klub PTTK-TPN | Zakopane | — | — | ponad 120 członków | Małgorzata Kot |
| SWPT | Zakopane | 11 IX 2015 (KRS) | tradycja od 1875 r. | 24 aktywnych + 6 honorowych | Andrzej Marasek |
| AKPT Kraków | Kraków | 24 II 1987 (korzenie: SKPG 1955) | Zofia i Witold H. Paryscy (od 2002) | 264 członków, 173 z aktualnymi uprawnieniami | Maciej Florys |
| KPT im. Sieczki | Kraków | 15 XII 1954 | Maciej Gąsienica Sieczka (od 1965) | 206 przewodników w historii Koła | Paweł Krąż |
| KPT Katowice | Katowice | — | Janusz Chmielowski | — | Robert Piwkowski |
| KPT Gliwice | Gliwice | 29 I 1973 | Tadeusz Szczerba (od XI 2003) | 95 uprawnień nadanych w historii (do 1998) | Antoni Jacek Sznirch |
Dane według stron organizacji, Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej i spisu jednostek PTTK (stan na październik 2026 r.). Liczby członków podawane są różnie: jedne koła liczą wszystkich członków, inne tylko przewodników z aktualnymi uprawnieniami. „—” oznacza, że nie znalazłem wiarygodnej informacji.
Mapa siedzib
Siedziby kół i stowarzyszeń. Cztery mieszczą się w Zakopanem, dwie w Krakowie, po jednej w Katowicach i Gliwicach. Pomarańczowy punkt to Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego. Mapa © OpenStreetMap.
Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego – parasol nad kołami
Środowisko przewodników kilka razy próbowało stworzyć wspólną reprezentację. W 1969 r. powstała Komisja Koordynacyjna Przewodników Tatrzańskich z prezesem Witoldem Henrykiem Paryskim, ale ją rozwiązano. W 1981 r. utworzono Radę Przewodnictwa Tatrzańskiego (pierwszy przewodniczący: Tadeusz Aleksander Pawłowski), działającą do 1990 r. W marcu 1990 r. powstało Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego PTTK-TPN, a w 1999 r. stało się samodzielnym stowarzyszeniem z siedzibą w Zakopanem (KRS 0000186878). Pierwszym prezesem, od 20 października 1990 r., był Jan Krupski [2].
Władzą CPT jest Rada złożona z delegatów kół, która wyłania Zarząd. Do zadań Centrum należą szkolenie i egzaminowanie kandydatów, koordynacja kół, współpraca z parkami narodowymi i urzędami, opiniowanie przepisów i dbanie o poziom merytoryczny i etyczny przewodników [2][5].
Według strony CPT [1]. Wcześniej przez wiele lat prezesem był Krzysztof Kulesza z AKPT [6].
Koła i stowarzyszenia po kolei
Pierwsze w Polsce koło przewodników tatrzańskich, założone przy zakopiańskim Oddziale PTTK. Przez dziesięciolecia prowadziło kursy dla kandydatów, rozdzielało zlecenia, kontrolowało pracę przewodników, dbało o ich ubezpieczenia i zaopatrzenie w sprzęt [5].
- Siedziba
- ul. Krupówki 12 (Dworzec Tatrzański), Zakopane
- Powstanie
- 6 X 1951
- Patron
- Klemens „Klimek” Bachleda
- Członkowie
- 93 (1953) → 259 (1981); dziś ok. 30 aktywnych w katalogu
- Prezes
- Wojciech Gaździak
- Strona
- kptzakopane.pl
Władze
- Pierwsi przewodniczący: Jan Cybulski (1951–52), Józef Gąsienica-Wawrytko (1952–55), Witold H. Paryski (1955–58 i 1959–66), Kazimierz Dziób [5].
- Liczebność: od 93 członków w 1953 r. do 259 w 1981 r., w tym 57 kobiet. Już wtedy 66 osób miało wyższe wykształcenie [5].
- Wyprawy: dla członków Koło zorganizowało dwie wyprawy alpinistyczne na Kaukaz (1976, 1977). Członkowie byli też w Alpach, Hindukuszu, Pamirze, Himalajach i Andach [5].
- Honorowi przewodnicy (33 osoby): Zofia Radwańska-Paryska i Witold H. Paryski (1975), Jan Paweł II (20.06.1983), prymas Józef Glemp (1989), prezydent Lech Wałęsa (1992), Władysław Cywiński, Zofia Stecka, Apoloniusz Rajwa i in. [4].
- Członkowie zasłużeni: prawie 100 osób, m.in. Paweł Skawiński, Anna Marusarz, Andrzej Krzeptowski Sabała [4].
- Aktywni przewodnicy (katalog na kptzakopane.pl, ok. 30 osób), m.in.: Emil Wygoda, Paweł Skawiński, Andrzej Trebunia Tutka (gra na skrzypcach i opowiada gwarą), Przemysław Matuszyk, Stanisław Apostoł (zwycięzca Ogólnopolskiego Konkursu Krasomówczego Przewodników, 2022), Łukasz Pęksa, Agnieszka Stoch, Maciej Gąsienica-Fronek, Piotr Nowak [4].
- 75 lat – w 2026 r. Koło obchodzi jubileusz 75-lecia [4].
Stowarzyszenie wyrosło z zakopiańskiego Koła PTTK. W czerwcu 2000 r. Walne Zebranie Koła zdecydowało o rejestracji niezależnej organizacji, co nastąpiło w październiku 2000 r. SPT nazywa się „najliczniejszą i dysponującą największym doświadczeniem organizacją przewodników górskich w Polsce” [3].
- Siedziba
- ul. Piłsudskiego 63a (budynek TOPR), Zakopane
- Powstanie
- X 2000 (z Koła PTTK)
- Patron
- Klemens Bachleda
- Członkowie
- ponad 200 przewodników
- Prezes
- Piotr Mazik
- Strona
- przewodnictwo.org
Władze
- Komisja Rewizyjna: Maria Myślińska, Karolina Barciszewska-Kozioł, Agata Cikowska. Sąd Koleżeński: Jacek Wiśniewski (przewodniczący), Karolina Tabaszewska, Julia Wajda, Tomasz Zieliński, Jerzy Filar [3].
- Odznaka: owalna, z kozicą, Mnichem i szarotkami oraz napisem „PRZEWODNIK TATRZAŃSKI ZAKOPANE” (statut, § 4). Stowarzyszenie używa też tradycyjnej odznaki z 1909 r. projektu Walerego Eljasza – z kozicą i złotogłowiem [3].
- Członkostwo: zwyczajni (każdy przewodnik tatrzański), zasłużeni (po 25 latach nienagannej pracy), honorowi i wspierający. Kadencja władz trwa 3 lata [3].
- Oferta: wszystkie szlaki Tatr polskich i słowackich, wyjścia poza szlaki z przewodnikami wyższych klas, wycieczki szkolne, przyrodnicze, historyczne i etnograficzne, objazdy Podtatrza, a także Pieniny, Fatra, Niżne Tatry i Słowacki Raj, skitury, rakiety, szkolenia lawinowe [3].
- Kursy: SPT prowadzi kurs dla kandydatów na przewodnika tatrzańskiego III klasy [3].
- Cytat: prof. Józef Rostafiński w 1883 r.: „żaden alpejski przewodnik […] nie może z nim współzawodniczyć ani pod względem wytrwałości, chętnej pomocy, ani niezrównanego humoru” [3].
Drugi, obok Koła, zespół przewodników przy Oddziale Tatrzańskim PTTK w Zakopanem, powiązany nazwą z Tatrzańskim Parkiem Narodowym [1].
- Siedziba
- ul. Krupówki 12, Zakopane
- Powstanie
- —
- Patron
- —
- Członkowie
- ponad 120 członków
- Prezes
- Małgorzata Kot
- Strona
- www.klub-przew.home.pl
Najmłodsza i najbardziej wymagająca organizacja. Przyjmuje wyłącznie przewodników I i II klasy, którzy wykażą 20 dróg letnich, 20 zimowych (w tym 3 lodowe WI4) i 15 tur skiturowych po min. 1500 m podejść [11].
- Siedziba
- ul. Grunwaldzka 14, Zakopane
- Powstanie
- 11 IX 2015 (KRS)
- Patron
- tradycja od 1875 r.
- Członkowie
- 24 aktywnych + 6 honorowych
- Prezes
- Andrzej Marasek
- Strona
- www.swpt.pl
Władze
- Oferuje wyjścia poza szlaki (Mnich, Żabia Lalka, Gerlach), wspinanie i narciarstwo wysokogórskie [11].
- Pełny opis, statut i lista przewodników: Stowarzyszenie Wysokogórskich Przewodników Tatrzańskich.
Najliczniejsze koło przewodników tatrzańskich w Polsce, wywodzące się ze środowiska studenckiego. Większość członków to absolwenci wyższych uczelni, dla których przewodnictwo nie jest głównym zawodem. Aktywnie prowadzi ok. 50 osób, które wypracowują rocznie ok. 600 dniówek w Tatrach, Pieninach i na Podtatrzu [6].
- Siedziba
- ul. Radziwiłłowska 21/4, Kraków
- Powstanie
- 24 II 1987 (korzenie: SKPG 1955)
- Patron
- Zofia i Witold H. Paryscy (od 2002)
- Członkowie
- 264 członków, 173 z aktualnymi uprawnieniami
- Prezes
- Maciej Florys
- Strona
- akpt.pl
Władze
- Korzenie: w listopadzie 1955 r. Włodzimierz Kulczycki założył w Krakowie pierwsze w Polsce Studenckie Koło Przewodników. Od 1967 r. nosiło nazwę SKPG. 25 XI 1981 r. powstała Sekcja Przewodników Tatrzańskich, a 24 II 1987 r. samodzielne AKPT [5][6].
- Pierwsze uprawnienia tatrzańskie członkowie uzyskali w 1966 r. (14 osób). W 1978 r. było ich już 95 (5 z I klasą, 17 z II), w 1993 r. 150 [6].
- Prezesi SKPG to m.in. Tadeusz Syryjczyk (1970, 1973) i Zygmunt Kruczek (1971). Prezesi AKPT: Marek Świerczyński, Piotr Żołnierczuk, Adam Wnęk, Krzysztof Kulesza (1995–2012), Maciej Florys, Kazimierz Stagrowski, a od 2021 r. ponownie Maciej Florys [6].
- Rekordy: w latach 80. członkowie Koła mieli ponad 1300 dniówek rocznie, a rekordziści ponad 100 każdy. Prowadzili obozy studenckie w Alpach, Karakorum, Afganistanie i Piryn [6].
- Przewodnicy I klasy z aktualnymi uprawnieniami: Zenon Całyniuk, Kazimierz Liszka, Andrzej Marasek, Krzysztof Marcinkowski, Zbigniew Markowski, Piotr Michalski, Tomasz Nodzyński, Wojciech Przybyłowicz, Jan Gąsienica Roj [6].
- Członkowie honorowi: Władysław Cywiński, Wojciech Gąsienica-Byrcyn, Jan Krupski, Apoloniusz Rajwa, Marian Rek, Zofia Stecka, Tadeusz Stefański, Janusz Trzebiatowski, Edward Turkiewicz [6].
- Tradycje: „Lecie” (rocznica Koła), spotkania przedwigilijne i zawody narciarskie – od 2012 r. Memoriał Ani, Basi i Bogdana. Szkolenia wewnętrzne cztery razy w roku [6].
Krakowskie koło przy Oddziale Krakowskim PTTK, z siedzibą w Centralnym Ośrodku Turystyki Górskiej PTTK przy ul. Jagiellońskiej 6 (od 1992 r.) [7].
- Siedziba
- ul. Jagiellońska 6 (COTG PTTK), Kraków
- Powstanie
- 15 XII 1954
- Patron
- Maciej Gąsienica Sieczka (od 1965)
- Członkowie
- 206 przewodników w historii Koła
- Prezes
- Paweł Krąż
- Strona
- przewodnicy-tatry.pl
Władze
- Geneza: pierwszy krakowski kurs przewodników (1952–1953) zakończył się egzaminem 22 IV 1953 r. Uprawnienia dostały 62 osoby, w tym 27 na Tatry. Sekcja tatrzańska dążyła do samodzielności i 4 XII 1954 r. doszło do „bezkrwawej secesji”. 15 XII 1954 r. powstało samodzielne Koło. W 1956 r. liczyło 39 przewodników [7].
- Patron od 1965 r.: Maciej Gąsienica Sieczka (1824–1897), jeden z najsłynniejszych przewodników XIX w. Adam Asnyk poświęcił mu wiersz [7].
- „Maćkowa Perć” – czasopismo Koła od 2001 r. Przez 20 lat redagował je Jan Jabłoński, od 2022 r. Maria Skupień. Nazwa pochodzi od perci na Krywaniu, nazwanej od koziarza Maćka. Pismo zdobyło II i III miejsce w Międzynarodowym Konkursie „Najlepsze Wydawnictwa o Górach” [7].
- Tradycje: od 1955 r. zakończenie sezonu „Roztoka”, od końca lat 70. „Gwiazdka Przewodnicka”, od 2011 r. statuetka Tatrzańskiego Mnicha. Przewodnicy śpiewają „Krywaniu, Krywaniu wysoki…” przy watrze i przy grobie byłego prezesa Adama Balona [7].
- Prezesi: Zbigniew Machalica (1954–56, 1973–75), Wiesław Sanecki, Jan Borucki, Jerzy Niewodniczański, Stanisław Kuśmierczyk, Adam Barwiński, Józef Szlachetka, Adam Balon (1978–89), Marian Ferster (1989–2005), Janusz Konieczniak, Artur Mida, Szymon Michlowicz (2017–25), od 2025 r. Paweł Krąż [7].
- W historii Koło tworzyło 206 przewodników. W 2014 r. wydało książkę „Maciej Sieczka. Przewodnik pierwszy z pierwszych” i zorganizowało wyprawę w rejon Rolwaling w Himalajach [7].
- Komisja Rewizyjna: Joanna Widlarz (przewodnicząca), Bartek Dobroch, Szymon Fatla [7]. Zobacz też sylwetkę Macieja Sieczki.
Śląskie koło przy Oddziale Górnośląskim PTTK w Katowicach. Jego wieloletni prezes, który kierował nim ponad ćwierć wieku (od 1979 r.), nazwał je we wspomnieniach „najstarszym – poza zakopiańskim – środowiskiem przewodnictwa tatrzańskiego” [9].
- Siedziba
- ul. Staromiejska 4, Katowice
- Powstanie
- —
- Patron
- Janusz Chmielowski
- Członkowie
- —
- Prezes
- Robert Piwkowski
- Strona
- pttk.katowice.pl
Władze
- Patron Janusz Chmielowski (1878–1968) to jeden z prekursorów taternictwa, autor pierwszego polskiego przewodnika dla taterników, pierwszy zimowy zdobywca Gerlacha, współzałożyciel Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego, a zawodowo inżynier związany z hutnictwem. Zmarł w Katowicach. Wybór zatwierdzono na 30-leciu Koła po konsultacji z Witoldem H. Paryskim, który – jak wspomina prezes – od razu wyjął z archiwum teczkę „Janusz Chmielowski” [9].
- Grób patrona: Koło oznakowało bezimienny dotąd grób Chmielowskiego granitowym pomnikiem i spotyka się tam przy okazjach [9].
- Według spisu PTTK siedziba mieści się przy ul. Staromiejskiej 4 w Katowicach [10].
Gliwickie koło przy Oddziale PTTK „Ziemi Gliwickiej”. Spotkania odbywają się w każdy drugi poniedziałek miesiąca o 17:00 w siedzibie Oddziału przy Rynku 11 [8].
- Siedziba
- Rynek 11, Gliwice
- Powstanie
- 29 I 1973
- Patron
- Tadeusz Szczerba (od XI 2003)
- Członkowie
- 95 uprawnień nadanych w historii (do 1998)
- Prezes
- Antoni Jacek Sznirch
Władze
- Początki: pierwszy kurs (XI 1967 – VI 1969) poprowadził Tadeusz Szczerba. Koło powołano 29 I 1973 r., a Szczerba został jego prezesem i szefem komisji szkoleniowej [8].
- Patron od XI 2003 r.: Tadeusz Szczerba, przewodnik tatrzański I klasy, znawca słowackich Tatr, autor tatrzańskiej serii przewodników i map grzbietowych. Imię nadano na 30-leciu w Zakopanem, a nowych przewodników tradycyjnie „zablachowano” na Posiadach na Harendzie [8].
- Liczby: po VI kursie (1998) koło miało w historii 95 nadanych uprawnień. Przewodnicy II klasy (2023): Leszek Kranz, Marian Kunicki [8].
- Honorowi członkowie: m.in. Zofia i Witold H. Paryscy, Jan Krupski, Kazimierz Dziób, Wojciech Gąsienica-Byrcyn, o. Leonard Węgrzyniak – dominikanin z Wiktorówek [8].
- „Spotkania z Tatrami” – cykl w Bibliotece Głównej Politechniki Śląskiej, m.in. z Michałem Jagiełłą i Januszem Konieczniakiem [8].
Ludzie, którzy łączą organizacje
Środowisko jest małe i mocno powiązane. Te same nazwiska pojawiają się w kilku zarządach naraz:
Historia przewodnictwa tatrzańskiego w pigułce
- koniec XVI w.Pierwsze wzmianki o przewodnikach. W latach 90. XVIII w. Belsazar Hacquet i Robert Townson chodzą po Tatrach z miejscowymi kłusownikami („polowacami”), a Stanisław Staszic z góralami z Jurgowa [3].
- 1873Powstaje Towarzystwo Tatrzańskie (m.in. Tytus Chałubiński, ks. Józef Stolarczyk, Walery Eljasz, Eugeniusz Janota, Maksymilian Nowicki). Po stronie węgierskiej działa Węgierskie Towarzystwo Karpackie [3].
- 1875–1877Leopold Świerz wydaje przewodnikom książeczki z cennikiem. W 1876 r. TT wydaje upoważnienia, a w 1877 r. publikuje pierwszą listę 18 przewodników w trzech klasach: Wala starszy, Sieczka, Tatar, Roj, Wala młodszy [3].
- 1909Uprawnienia zaczyna wydawać starostwo w Nowym Targu – to pierwsze w Polsce państwowe uprawnienia przewodnickie. Walery Eljasz projektuje odznakę z kozicą i złotogłowiem, noszoną do dziś. Mariusz Zaruski szkoli przewodników zimą i na nartach [3].
- 1918–1939Przewodnictwem zajmuje się Polskie Towarzystwo Tatrzańskie. Działają w nim m.in. Stanisław Motyka, Józef Oppenheim, Tadeusz Zwoliński i Jan Gwalbert Pawlikowski [3].
- 1939–1945Okupant zakazuje przewodnictwa. Wielu przewodników zostaje kurierami, a najsłynniejszym jest „król kurierów” Józef Krzeptowski [3].
- 1951–1955PTTK zakłada w Zakopanem pierwsze Koło Przewodników Tatrzańskich (1951). W 1954 r. powstaje koło w Krakowie, a w 1955 r. pierwsze w Polsce Studenckie Koło Przewodników [5][6][7].
- 1973 · 1987Koło w Gliwicach (1973) i samodzielne AKPT w Krakowie (1987) [6][8].
- 1990 · 2000 · 2015Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego (1990), Stowarzyszenie Przewodników Tatrzańskich (2000) i SWPT (2015) [2][3][11].
Jak wybrać koło – i czy w ogóle trzeba
- Uprawnienia przewodnika tatrzańskiego (III, II, I klasa) nadaje marszałek województwa małopolskiego po egzaminie państwowym. Członkostwo w kole nie jest do tego potrzebne [3][12].
- Koło daje: szkolenia i unifikacje, rekomendacje i kontakt z klientami, pomoc prawną i ubezpieczeniową, wspólne wyjazdy i tradycję (odznaki, „blachowanie”, Roztokę, Lecie).
- Zakopane: jeśli mieszkasz pod Tatrami i chcesz pracować na co dzień (KPT PTTK, SPT, Klub PTTK-TPN). Kraków: duże, aktywne środowiska z kursami (AKPT, Koło im. Sieczki). Śląsk: Katowice i Gliwice.
- Wspinasz się i jeździsz na skiturach na wysokim poziomie i masz I lub II klasę? Rozważ SWPT.
- Przygotowujesz się do egzaminu na III klasę? Zajrzyj do Akademii TatryGuide i działu kurs na przewodnika III klasy.
Quiz: przewodnicy i ich koła
1. Kiedy powstało pierwsze w Polsce Koło Przewodników Tatrzańskich?
6 października 1951 r. przy Oddziale Zakopiańskim PTTK.
2. Które koło jest najliczniejsze według danych z własnej strony?
AKPT: 264 członków, w tym 173 z aktualnymi uprawnieniami. SPT w Zakopanem podaje „ponad 200 przewodników”.
3. Który papież został honorowym przewodnikiem Koła PTTK w Zakopanem?
Jan Paweł II – 20 czerwca 1983 r.
4. Jak nazywa się czasopismo Koła im. Macieja Sieczki?
„Maćkowa Perć” – od 2001 r.; nazwa od perci na Krywaniu i od imienia patrona.
5. Od kiedy przewodnicy otrzymują uprawnienia państwowe (starostwo w Nowym Targu)?
Od reorganizacji w 1909 r. W tym samym roku Walery Eljasz zaprojektował odznakę z kozicą i złotogłowiem.
6. Gdzie mieści się siedziba SPT im. Klemensa Bachledy?
Przy ul. Piłsudskiego 63a – pod tym adresem jest TOPR. Klimek Bachleda był pierwszym ratownikiem TOPR, który zginął w akcji.
7. Kto był pierwszym prezesem Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego (1990)?
Jan Krupski – od 20 października 1990 r.
8. Ile nazwisk liczyła pierwsza lista przewodników w „Pamiętniku TT” z 1877 r.?
18 przewodników w trzech klasach, m.in. Wala, Sieczka, Tatar i Roj.
Wynik: 0 / 8
Najczęstsze pytania
Ile jest kół i stowarzyszeń przewodników tatrzańskich?
Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego wymienia 8 organizacji. W Zakopanem działają: Koło PTTK im. Klimka Bachledy, Klub PTTK-TPN, Stowarzyszenie Przewodników Tatrzańskich im. Klemensa Bachledy i SWPT. W Krakowie: Akademickie Koło im. Paryskich i Koło im. Macieja Sieczki. Do tego koło im. Janusza Chmielowskiego w Katowicach i im. Tadeusza Szczerby w Gliwicach.
Które koło przewodników tatrzańskich jest najstarsze?
Koło Przewodników Tatrzańskich PTTK w Zakopanem, założone 6 października 1951 r. W 2026 r. obchodzi 75-lecie. Najstarsze koło poza Zakopanem to krakowskie Koło im. Macieja Sieczki (15 grudnia 1954 r.).
Które koło jest największe?
Według danych z własnych stron: Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich w Krakowie (264 członków, 173 z aktualnymi uprawnieniami) i Stowarzyszenie Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem (ponad 200 przewodników). Klub PTTK-TPN ma ponad 120 członków.
Czy przewodnik musi należeć do koła?
Nie. Uprawnienia przewodnika tatrzańskiego nadaje marszałek województwa małopolskiego po egzaminie państwowym, niezależnie od członkostwa. Koła zapewniają jednak szkolenia, kursy dla kandydatów, rekomendacje, ubezpieczenia i kontakt z klientami.
Czym jest Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego?
To organizacja parasolowa powstała w 1990 r., od 1999 r. samodzielna. Reprezentuje środowisko przewodników tatrzańskich i koordynuje sprawy przewodnictwa. Radę tworzą delegaci kół. Przewodniczącym jest Maciej Florys.
Gdzie zrobić kurs na przewodnika tatrzańskiego?
Kursy dla kandydatów prowadzą m.in. SPT w Zakopanem, AKPT w Krakowie (z upoważnieniem do organizacji kursów) i krakowskie Koło im. Sieczki („Zostań przewodnikiem”). Do egzaminu możesz przygotować się w naszej Akademii TatryGuide.
Czytaj dalej: SWPT – Stowarzyszenie Wysokogórskich Przewodników Tatrzańskich, przewodnik wysokogórski IVBV, obszar uprawnień przewodnika tatrzańskiego, kurierzy tatrzańscy, historia ratownictwa w Tatrach.
Źródła
- Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego – „Stowarzyszenia i koła przewodników tatrzańskich” oraz „Kontakt” (władze CPT), przewodnik-tatrzanski.pl (dostęp 21.10.2026). link
- Wikipedia (pl): „Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego” (za: Z. i W.H. Paryscy, Wielka encyklopedia tatrzańska, 2004; KRS 0000186878). link
- Stowarzyszenie Przewodników Tatrzańskich im. Klemensa Bachledy – „O nas”: wstęp, historia, zarząd, statut (oprac. Maciej Krupa), przewodnictwo.org (dostęp 21.10.2026). link
- Koło Przewodników Tatrzańskich PTTK im. Klimka Bachledy w Zakopanem – „Zarząd”, „Aktywni / Zasłużeni / Honorowi przewodnicy”, kptzakopane.pl (dostęp 21.10.2026). link
- Zakopiańska encyklopedia (z-ne.pl, za Wielką encyklopedią tatrzańską): „Koło Przewodników Tatrzańskich PTTK w Zakopanem”, „… w Krakowie”, „Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich”. link
- Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich im. Zofii i Witolda H. Paryskich – „Historia koła”, „Przewodnicy”, akpt.pl (dostęp 21.10.2026); Wikipedia (pl): „Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich”. link
- Koło Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki w Krakowie – „Historia i współczesność”, „Zarząd koła”, „Maćkowa Perć”, przewodnicy-tatry.pl (dostęp 21.10.2026). link
- Koło Przewodników Tatrzańskich im. Tadeusza Szczerby w Gliwicach – „Zarząd i przewodnicy”, „Historia Koła”, „Tadeusz Szczerba patronem…”, przewodnicytatrzanscy.gliwice.pttk.pl (dostęp 21.10.2026). link
- „Po górach też wodziłem…” – wspomnienia wieloletniego prezesa Koła Przewodników Tatrzańskich w Katowicach, Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Katowicach (krajoznawca.org). link
- PTTK – Spis przewodnickich statutowych jednostek organizacyjnych PTTK: województwo małopolskie i śląskie (adresy, prezesi), przewodnicy.pttk.pl (dostęp 21.10.2026). link
- Stowarzyszenie Wysokogórskich Przewodników Tatrzańskich – swpt.pl; KRS 0000575004. Szczegóły: nasza strona o SWPT. link
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1944 – art. 20–29. link
Składy władz i liczby członków według stron organizacji – stan na październik 2026 r. Organizacje mogą je zmieniać. Nie podaję prywatnych telefonów ani adresów e-mail przewodników – kontakt znajdziesz na stronach kół.