Zakopane · KRS 0000575004 · od 2015 r.
Stowarzyszenie Wysokogórskich Przewodników Tatrzańskich
SWPT zrzesza przewodników tatrzańskich najwyższych klas. Do tego wykazali się dorobkiem wspinaczkowym i narciarskim znacznie większym, niż wymaga ustawa. Prowadzą tam, gdzie nie ma szlaków: na Mnicha, Żabią Lalkę, Gerlach, ścianami i żlebami, latem i zimą.
Zebrałem w jednym miejscu, kto należy do stowarzyszenia, jak się do niego dostać, kto nim kieruje i czym się zajmuje. Dodałem historię przewodnictwa tatrzańskiego od koziarzy do dziś.
- SWPT to stowarzyszenie z osobowością prawną, z siedzibą w Zakopanem (ul. Grunwaldzka 14). Działa na podstawie Prawa o stowarzyszeniach i statutu [3][5].
- Kto należy: wyłącznie przewodnicy tatrzańscy I lub II klasy, którzy przedstawili wykaz 20 dróg letnich, 20 zimowych i 15 wyjść skiturowych oraz rekomendacje 2 członków [2].
- Władze: Walne Zebranie, 5-osobowy Zarząd z prezesem Andrzejem Maraskiem, Komisja Rewizyjna, a opcjonalnie Sąd Koleżeński i Komisja Techniczna. Kadencja trwa 2 lata [3][4][5].
- Czym się zajmują: wyjścia wysokogórskie poza szlakami, wspinaczka w skale i lodzie, narciarstwo wysokogórskie, coroczne unifikacje technik przewodnickich i ochrona przyrody [1][3][7].
- Rezerwacja: bezpośrednio u wybranego przewodnika (lista na swpt.pl) [4].
Kim są przewodnicy SWPT
Stowarzyszenie opisuje siebie jako grupę fachowców z kwalifikacjami potwierdzonymi państwowymi uprawnieniami, z najwyższymi klasami przewodnickimi. Wszyscy członkowie przeszli wieloletnie kursy i szkolenia [1]. Ich zdaniem dobry tatrzański przewodnik wysokogórski powinien imponować umiejętnościami wspinaczkowymi i narciarskimi, doświadczeniem, pewnością ruchów i perfekcyjną asekuracją. Dlatego od kandydatów wymaga się dużo więcej niż od kandydatów na wyższe klasy według ustawy [1].
SWPT uważa się za kontynuatora tradycji przewodnictwa tatrzańskiego sięgającej 1875 r. (statut, § 4). Wśród patronów pamięci wymienia Jędrzeja Walę, Macieja Sieczkę, Szymona Tatara, Wojciecha Roja i „króla przewodników tatrzańskich” Klemensa Bachledę [1][3]. Zobacz też naszą sylwetkę Macieja Sieczki.
Jak zostać przewodnikiem SWPT
Członkiem zwyczajnym może zostać obywatel Polski albo cudzoziemiec, także bez miejsca zamieszkania w Polsce, który spełni wszystkie warunki z § 11 statutu [2][3]:
- Uprawnienia przewodnika tatrzańskiego klasy I lub II, nadane po egzaminie państwowym. Statut mówi jeszcze o wojewodzie i „ustawie o usługach turystycznych”, ale dziś uprawnienia nadaje marszałek województwa małopolskiego na podstawie ustawy z 1997 r. (art. 20–29) [3][6][8].
- Wykaz 20 dróg letnich i 20 dróg zimowych z datami i nazwiskami partnerów. Liczą się tylko drogi z asekuracją, z ostatnich 10 lat, prowadzone przez kandydata co najmniej w 50%, maksymalnie dwie na jednej ścianie. Co najmniej połowa musi być w Tatrach [2].
- Wykaz 15 wyjść skiturowych, każde min. 1500 m podejść, poza zorganizowanymi terenami narciarskimi, z ostatnich 10 lat, min. połowa w Tatrach [2].
- Deklaracja członkowska podpisana przez co najmniej dwóch członków zwyczajnych, którzy rekomendują kandydata [2].
- Składka wpisowa i składka członkowska z góry za cały rok przyjęcia [2].
- O przyjęciu decyduje Zarząd uchwałą, zwykłą większością głosów (§ 13) [3].
Lato: drogi wspinaczkowe
20 dróg letnich| 5 dróg min. IV | ≥ 12 wyciągów |
| 5 dróg min. V | ≥ 8 wyciągów |
| 5 dróg min. V+ | ≥ 4 wyciągi |
| 5 dróg min. VI+ | ≥ 3 wyciągi |
Zima: drogi wspinaczkowe
20 dróg zimowych| 5 dróg min. III | ≥ 10 wyciągów |
| 5 dróg min. IV | ≥ 6 wyciągów |
| 7 dróg min. V | ≥ 4 wyciągi |
| 3 drogi lodowe | min. WI4 |
Skitury
15 wyjść skiturowych| każde wyjście | ≥ 1500 m podejść |
| teren | poza zorganizowanymi ośrodkami |
| Tatry | co najmniej połowa wyjść |
Przewodnik I lub II klasy, którego wykaz wspinaczkowy i narciarski nie spełnia jeszcze minimum, może zostać członkiem kandydatem (§ 17). Zarząd wyznacza mu termin na uzupełnienie braków, maksymalnie 24 miesiące. Jeśli kandydat nie zdąży, zostaje skreślony z listy [3].
Uprawnienia
Wykaz letni (20 dróg, max 10 lat wstecz, min. połowa w Tatrach)
Wykaz zimowy (20 dróg, max 10 lat wstecz, min. połowa w Tatrach)
Narty
Formalności
Droga od kursu do SWPT
- 1. Kurs III klasyKurs i egzamin państwowy na przewodnika tatrzańskiego III klasy – szlaki w polskich Tatrach. Przygotowanie: Akademia TatryGuide i kurs III klasy.
- 2. Staż i II klasaPo stażu (ok. 90 dni prowadzenia wycieczek na klasę) – szkolenie i egzamin na II klasę: m.in. drogi taternickie do III stopnia latem i II zimą [9].
- 3. I klasaKolejny staż i egzamin – pełen zakres dróg taternickich [9].
- 4. Dorobek górskiZbieranie wykazu: 20 dróg letnich, 20 zimowych, 15 dużych tur narciarskich.
- 5. SWPTDeklaracja z dwiema rekomendacjami, uchwała Zarządu, a potem coroczne unifikacje.
Rodzaje członkostwa
| Rodzaj | Kto | Prawa i obowiązki |
|---|---|---|
| Zwyczajny | przewodnik I/II klasy spełniający wymogi § 11 | pełne prawa, czynne i bierne prawo wyborcze; obowiązek udziału w unifikacjach i płacenia składek |
| Kandydat | przewodnik I/II klasy z niepełnym wykazem | prawa członka zwyczajnego bez prawa wyborczego; do 24 mies. na uzupełnienie wykazu |
| Honorowy | osoba szczególnie zasłużona dla stowarzyszenia, turystyki wysokogórskiej, taternictwa, narciarstwa lub wiedzy o górach | nadaje Walne Zebranie na wniosek Zarządu; zwolnienie ze składek |
| Wspierający | osoba fizyczna lub prawna, która wspiera SWPT | forma wsparcia uzgadniana z Zarządem |
Członkowie mogą nosić ubiory i odznaki stowarzyszenia oraz korzystać z jego rekomendacji, gwarancji, poradnictwa i szkoleń (§ 15) [3]. Statut przewiduje skreślenie m.in. za działalność sprzeczną ze statutem albo za dwa lata zaległości w składkach (§ 19) [3].
Władze SWPT
| Organ | Skład i kompetencje |
|---|---|
| Walne Zebranie Członków | najwyższa władza; zbiera się co najmniej raz na 12 miesięcy; wybiera Zarząd i Komisję Rewizyjną, uchwala statut i składki, nadaje członkostwo honorowe |
| Zarząd | 3–5 osób (prezes, wiceprezes, 1–3 członków); przyjmuje nowych członków, kieruje bieżącą pracą, powołuje Komisję Techniczną |
| Komisja Rewizyjna | 3 osoby; kontroluje pracę stowarzyszenia i wnioskuje o absolutorium |
| Sąd Koleżeński | 3 osoby spoza Zarządu i Komisji Rewizyjnej; powoływany uchwałą Walnego Zebrania |
| Komisja Techniczna | 3–5 członków zwyczajnych powoływanych przez Zarząd |
| Reprezentacja | prezes lub wiceprezes łącznie z jednym członkiem Zarządu (także w KRS) |
Zarząd SWPT (według swpt.pl i KRS, stan na 21.11.2025) [4][5]:
Komisja Rewizyjna liczy według KRS 3 osoby [5]. Kadencja wszystkich władz trwa 2 lata, więc skład mógł się zmienić. Aktualne dane znajdziesz na swpt.pl i w KRS.
Przewodnicy SWPT
Aktywni przewodnicy – 24 osoby (kolejność jak na swpt.pl, wyróżnieni członkowie Zarządu) [4]:
Członkowie honorowi [4]:
Czym zajmuje się SWPT
Statut wymienia cele: rozwój wysokogórskiej turystyki tatrzańskiej, taternictwa i narciarstwa wysokogórskiego pod opieką kwalifikowanych przewodników, upowszechnianie wiedzy o fizjografii, przyrodzie i niebezpieczeństwach gór, ochronę przyrody i stałe podnoszenie kwalifikacji przewodników [3][5]. W praktyce oznacza to [3]:
- Unifikacje – obowiązkowe, coroczne szkolenia ujednolicające techniki przewodnickie wszystkich członków.
- Szkolenie kandydatów na kursach przewodnickich, doradztwo i pomoc innym organizacjom.
- Współpraca z TPN i innymi parkami narodowymi w Tatrach oraz z organizacjami przewodnickimi w kraju i za granicą.
- Odznaki i wyróżnienia, działalność integracyjna, kulturalna i towarzyska.
- Działalność gospodarcza, z której dochód idzie wyłącznie na cele statutowe.
Oferta dla turystów
Szczyty bez szlaku: Mnich, Zadni Mnich, Żabi Mnich, Żabia Lalka, Żabi Koń, Cubryna, Mięguszowiecki Szczyt Wielki, Żabi Szczyt Wyżni, Szarpane Turnie, granie Kościelców, Fajek i Mięguszy [7].
Gerlach, Łomnica, Pośrednia Grań (uchodzi za najtrudniejszy szczyt Wielkiej Korony Tatr), Staroleśny Szczyt, Ganek i Rumanowy, Igła w Osterwie [7].
Pierwsze drogi w skale i lodzie ze sprzętem przewodnika, aż po klasyki Zamarłej Turni, filara Świnicy i lodospady [7].
Doszkolenie, pierwsze kroki na fokach, skitury i freeride, trawers Czerwonych Wierchów, przejście kilku przełęczy wokół Hali Gąsienicowej [7].
Od 1 stycznia 2026 r. na Słowacji wyjścia poza szlaki, wspinaczkę i skitury może prowadzić zawodowo tylko horský vodca, a przewodnicy z zagranicy rejestrują się w NAHV SR. Polskie uprawnienia tatrzańskie same w sobie tam nie wystarczają [13]. Planując Gerlacha czy Łomnicę, zapytaj przewodnika o uprawnienia właściwe dla terenu. Więcej: przewodnik IVBV i horský vodca, Gerlach z przewodnikiem.
Historia: od koziarzy do SWPT
- koniec XVI w.Pierwsze wzmianki o przewodnikach prowadzących gości w Tatry [6].
- lata 90. XVIII w.Badacze Belsazar Hacquet i Robert Townson korzystają z usług przewodników. Kilka lat później Stanisław Staszic chodzi po Tatrach z góralami z Jurgowa [6].
- XVIII–XIX w.Najlepszymi znawcami gór są myśliwi, zwłaszcza koziarze polujący na kozice w strefie hal i turni. To spośród nich wywodzą się pierwsi przewodnicy [6].
- wiosna 1875Leopold Świerz, sekretarz Towarzystwa Tatrzańskiego, wydaje zakopiańskim przewodnikom książeczki z wykazem miejsc i cennikiem usług [6].
- 1876Towarzystwo Tatrzańskie wydaje pisemne upoważnienia do zawodowego przewodnictwa i dzieli przewodników na trzy klasy [6].
- 14 VIII 1892Pierwsze wejście na Staroleśny Szczyt: Kazimierz Tetmajer, Tadeusz Boy-Żeleński, Edward i Jan Koelichenowie, Franciszek Krzyształowicz oraz przewodnicy Klemens Bachleda, Jan Bachleda Tajber, Józef Haziak (w niektórych źródłach Tadziak) i Jan Obrochta Tomkowy. Ostatni odcinek Klimek przeszedł sam i dopiero potem wprowadził zespół. Upamiętniają to Klimkowa i Tajbrowa Turnia [6][11].
- 6 VIII 1910Klimek Bachleda ginie na Małym Jaworowym Szczycie, idąc z wyprawą TOPR na ratunek Stanisławowi Szulakiewiczowi. To pierwszy polski ratownik górski, który zginął w akcji [11]. Zobacz historię ratownictwa w Tatrach.
- 1939–1945Mimo zakazu wykonywania zawodu wielu przewodników przeprowadza uciekinierów przez Tatry na południe. Kilku pracuje jako kurierzy, kilku za to ginie [6]. Zobacz kurierzy tatrzańscy.
- od lat 50. XX w.Komisja szkolenia górskiego rozszerza program: mapy, ratownictwo, przyroda, historia, etyka, asekuracja, wspinanie i narty. Głównym instruktorem lat 50.–70. jest Witold Henryk Paryski, w latach 90. zastępuje go Władysław Cywiński [6].
- 11 IX 2015Rejestracja SWPT w KRS (nr 0000575004) [5].
- dziśPrzewodnik tatrzański to zawód regulowany. Uprawnienia w trzech klasach nadaje marszałek województwa małopolskiego, który nadzoruje też szkolenia i egzaminy [6][8].
SWPT na tle innych organizacji przewodnickich
Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego wymienia osiem stowarzyszeń i kół przewodników tatrzańskich. Obok nich działa Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich (PSPW), które w Polsce reprezentuje międzynarodową federację IFMGA/IVBV [10].
Kontakt i rezerwacje
- Adres: ul. Grunwaldzka 14, 34-500 Zakopane · KRS 0000575004 · NIP 7361720469 · REGON 362465744 [4][5].
- Rezerwacja wyjścia: stowarzyszenie prosi o kontakt bezpośrednio z konkretnym przewodnikiem SWPT (lista i telefony do Zarządu na swpt.pl).
- Media: Facebook SWPT · Instagram @swpt_przewodnicy.
- Ta strona ma charakter informacyjny. TatryGuide nie jest częścią SWPT ani nie pośredniczy w rezerwacjach stowarzyszenia.
Quiz: przewodnictwo wysokogórskie
1. W którym roku SWPT wpisano do KRS?
11 września 2015 r. (KRS 0000575004). Do tradycji z 1875 r. stowarzyszenie odwołuje się w statucie.
2. Jaką klasę uprawnień musi mieć członek zwyczajny SWPT?
Przewodnika tatrzańskiego I lub II klasy, nadaną po państwowym egzaminie.
3. Ile dróg zimowych trzeba wykazać?
20 dróg zimowych, w tym 3 drogi lodowe o trudności min. WI4.
4. Ile podejścia musi mieć każde z 15 wyjść skiturowych?
Min. 1500 m przewyższenia na każde wyjście, poza zorganizowanymi terenami narciarskimi.
5. Kto w 1875 r. wydał zakopiańskim przewodnikom książeczki z cennikiem?
Leopold Świerz, sekretarz Towarzystwa Tatrzańskiego.
6. Którego szczytu pierwsze wejście w 1892 r. upamiętniają Klimkowa i Tajbrowa Turnia?
Staroleśnego Szczytu, 14 sierpnia 1892 r.
7. Ile trwa kadencja władz SWPT?
2 lata – dotyczy Zarządu, Komisji Rewizyjnej i Sądu Koleżeńskiego.
8. Ile czasu ma członek kandydat na uzupełnienie wykazu?
Maksymalnie 24 miesiące – termin ustala Zarząd w uchwale.
Wynik: 0 / 8
Najczęstsze pytania
Czym jest Stowarzyszenie Wysokogórskich Przewodników Tatrzańskich?
To stowarzyszenie z siedzibą w Zakopanem (ul. Grunwaldzka 14), wpisane do KRS 11 września 2015 r. pod nr 0000575004. Zrzesza przewodników tatrzańskich I i II klasy, którzy dodatkowo udokumentowali duże doświadczenie wspinaczkowe i skiturowe. Prowadzi wyjścia poza szlaki, wspinaczki i narciarstwo wysokogórskie.
Jak zostać członkiem SWPT?
Trzeba mieć uprawnienia przewodnika tatrzańskiego I lub II klasy. Do Zarządu składa się wykazy: 20 dróg letnich, 20 dróg zimowych (w tym 3 lodowe WI4) i 15 wyjść skiturowych po min. 1500 m podejść. Potrzebna jest też deklaracja z rekomendacją 2 członków zwyczajnych oraz opłacenie składki wpisowej i rocznej. Kandydatów przyjmuje Zarząd uchwałą. Członkowie co roku uczestniczą w unifikacjach technik przewodnickich.
Kto jest prezesem SWPT?
Według strony stowarzyszenia i KRS (stan na 21.11.2025) prezesem jest Andrzej Marasek, a wiceprezeską Joanna Stępińska. Członkowie Zarządu to Roman Szadkowski, Piotr Mazik i Stanisław Bobak.
Ilu przewodników należy do SWPT?
Na stronie swpt.pl wymieniono 24 aktywnych przewodników i 6 członków honorowych (stan na październik 2026 r.).
Czym SWPT różni się od PSPW i przewodników IVBV?
SWPT zrzesza przewodników z polskimi państwowymi uprawnieniami tatrzańskimi I/II klasy i stawia własne, wyższe wymagania. PSPW to polskie stowarzyszenie członkowskie międzynarodowej federacji IFMGA/IVBV, które szkoli i licencjonuje przewodników wysokogórskich o zasięgu międzynarodowym. Wiele osób ma oba rodzaje uprawnień.
Jak zarezerwować wyjście z przewodnikiem SWPT?
Stowarzyszenie prosi o kontakt bezpośrednio z wybranym przewodnikiem. Listę przewodników i kontakty do Zarządu znajdziesz na swpt.pl, a aktualności na profilach SWPT na Facebooku i Instagramie.
Na jakie szczyty prowadzą przewodnicy SWPT?
W ofercie są m.in. Mnich, Zadni Mnich, Żabi Mnich, Żabia Lalka, Żabi Koń, Cubryna, Mięguszowiecki Szczyt Wielki, Żabi Szczyt Wyżni, Szarpane Turnie, granie Kościelców, Fajek i Mięguszy, a po słowackiej stronie m.in. Gerlach, Łomnica, Pośrednia Grań, Staroleśny Szczyt, Ganek i Rumanowy.
Czytaj dalej: przewodnik wysokogórski IVBV, obszar uprawnień przewodnika tatrzańskiego, wejście na Mnicha z przewodnikiem, kurs taternicki letni, skitury w Tatrach.
Źródła
- SWPT – „Kim jesteśmy”, swpt.pl (dostęp 20.10.2026). link
- SWPT – „Jak zostać przewodnikiem SWPT” (wymogi członkostwa zwyczajnego), swpt.pl (dostęp 20.10.2026). link
- Statut Stowarzyszenia Wysokogórskich Przewodników Tatrzańskich w Zakopanem, swpt.pl (dostęp 20.10.2026). link
- SWPT – „Władze SWPT” oraz „Przewodnicy SWPT” (lista aktywnych i honorowych członków), swpt.pl (dostęp 20.10.2026). link
- Krajowy Rejestr Sądowy – odpis aktualny, KRS 0000575004 (rejestracja 11.09.2015; stan na 21.11.2025), Ministerstwo Sprawiedliwości. link
- SWPT – „Z historii przewodnictwa tatrzańskiego”, swpt.pl (dostęp 20.10.2026). link
- SWPT – oferta: „Wyjścia wysokogórskie”, „Wspinanie”, „Narciarstwo wysokogórskie”, swpt.pl (dostęp 20.10.2026). link
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1944 – art. 20–29. link
- Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki w sprawie nabywania uprawnień przewodnika górskiego, t.j. Dz.U. 2023 poz. 2673. link
- Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego – „Stowarzyszenia i koła przewodników tatrzańskich” (dostęp 20.10.2026). link
- Wikipedia (pl): „Klemens Bachleda”, „Staroleśny Szczyt”, „Leopold Świerz” (dostęp 20.10.2026). link
- Zarządzenie nr 8/2018 Dyrektora TPN z 15 czerwca 2018 r. w sprawie uprawiania taternictwa i narciarstwa ekstremalnego na terenie TPN. link
- Zákon č. 544/2002 Z. z. o Horskej záchrannej službe, znenie účinné od 1. 1. 2026 (horský vodca, horský sprievodca). link
Dane o składzie władz i członków według swpt.pl i KRS – stan na październik 2026 r. Stowarzyszenie może je zmieniać; w razie rozbieżności rozstrzyga KRS i strona SWPT.